sevom-olom-tajrobi-1404 (1) - PDF to Video
Published on Jul 31, 2026
Description:
1 ّحیم ّحمن الر بسم اهلل الر لــــی ُ مَح َّم ٍ ــــد َ و ِ آل ُ مَح َّم ٍ ــــد َ و َ عِّج َ ــــلْ فَرَجُه ْ ــــم ُّٰه َّ ــــم َ ص َ ـــــلِّ ع ٰ اَللشابک 8 - -2231 964-05 978- 8 - 2231 - 05 - -964 978 ISBN کلیهی حقوق مادی و معنوی این کتاب متعلق به سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش است و هرگونه استفاده از کتاب و اجزای آن بهصورت چاپی و الکترونیکی و ارائه در پایگاههای مجازی، نمایش، اقتباس، تلخیص، تبدیل، ترجمه، عکسبرداری، نقاشی، تهیهی فیلم و تکثیر به هر شکل و نوع بدون کسب مجوز از این سازمان ممنوع است و متخلفان تحت پیگرد قانونی قرار میگیرند. نام کتاب: علوم تجربی ـ سوم دبستان ـ 306 پدیدآورنده: سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی مدیریت برنامهریزی درسی و تألیف: دفتر تألیف کتابهای درسی عمومی و متوسطه نظری راد، محمدحسن بازوبندی، عابد بدریان، شناسه افزوده برنامهریزی و تألیف: آمنه احمدی، احمد احمدی، محمود امانی تهرانی، پرویز انصاری ّ ّدتقی زائری، معصومه سلطانیمطلق، ّد حسنی، محم ّد ّ مرتضی جدیآرانی، حسن حذرخانی، محم ناهید بریری، سی ّد سمیعی، مریم شباک، حسن طاهری، الهه علوی، فائزه فاضلی، بهمن فخریان، ژینوس دوستمحم ّدی و حمید نقیزاده )اعضای شورای برنامهریزی( کشتکاری، الهام سادات میرمحم آمنه احمدی، مریم انصاری، مرت ّ ضی جدیآرانی، عزتالسادات حسینی، طاهره رستگار، معصومه ّد سمیعی، مریم شباک، فائزه فاضلی، بتول فرنوش و زهرا نیکنام )اعضای سلطانیمطلق ، دوستمحم گروه تألیف( ـ احمد احمدی، حسن حذرخانی، مریم عابدینی، هانیه عالینژاد، الهه علوی و فائزه فاضلی )کار گروه بهسازی و غنیسازی( ـ هانیه عالی نژاد، بهادر برومند دیزجی، فاطمه سادات سرکی و حسن حذرخانی )اعضای گروه تألیف بهسازی و غنیسازی( ـ سیداکبر میرجعفری )ویراستار ادبی( مدیریت آمادهسازی هنری: اداره ّ ی کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی شناسه افزوده آمادهسازی: احمدرضا امینی )مدیرامورفنی وچاپ( ـ مجید ذاکری یونسی )مدیر هنری( ـ احسان رضوانی )طراح ّد جالل ّالدین موسوی، ّدهالناز هاشممنیری، زهرا پركاه، سی گرافیک، صفحهآرا و طراح جلد( ـ سی ّد علی موسوی، علی مهاجران، باربد صفايی ماهرو، احمد نشان ، طیبه رحیمی و ابوالفضل بهرامی سی ّده الناز هاشم منیری، زهرا پر كاه و بهاره جابری )تصویرگر( ـ فاطمه )عکاس( ـ سیاوش ذوالفقاریان، سی ّامباشی )امور آمادهسازی( باقریمهر، فرشته ارجمند، نوشین معصومدوست ، فاطمه پزشکی، ناهید خی نشانی سازمان: تهران: خیابان ایرانشهر شمالی ـ ساختمان شمارهی ٤ آموزش و پرورش )شهید موسوی( تلفن: ٩ـ،٨٨٨٣١١٦١ دورنگار: ،٨٨٣٠٩٢٦٦ کد پستی: ١٥٨٤٧٤٧٣٥٩ ناشر: شرکت افست: تهران ـ کیلومتر٤ جادهی آبعلی، پالک ،8 تلفن: ،77339093 دورنگار: ،77339097 صندوق پستی: 4979 ـ 11155 چاپخانه: شرکت افست »سهامی عام« )ir.Offset.www) سال انتشار و نوبت چاپ: چاپ سیزدهم 1404 برای دریافت فایل pdf کتابهای درسی به پایگاه کتابهای درسی به نشانی ir.sch.chap.www و برای خرید کتابهای درسی به سامانه فروش و توزیع مواد آموزشی به نشانی ir.irtextbook.www یا com.irtextbook.www مراجعه نمایید. وزارت آموزش و پرورش سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشییکی از فرزندان امام نقل کرده است: یکی از صفات امام، صرفهجویی در امور زندگی بود. ایشان همیشه به ما سفارش میکردند که به اندازه، غذا درست کنیم تا اضافه نیاید و در زندگی زیاد مصرف نکنیم. امام همیشه گوشزد میکردند که » االن ما در وضعی هستیم که امکان دارد وضع ]زندگی[ بعضی از خانوادهها به سختی بگذرد«.درس1 زنگ علوم 7 درس2 خوراكيها 13 اندازهگیری مواد 23 درس٣ درس 5 آب ّ مادهی با ارزش 45 درس٤ ّ مواد اطراف ما 33 درس6 زندگي ما و آب 53 درس7 نور و مشاهدهی اجسام 61 درس8 جستوجو كنيم و بسازيم 71 درس9 نيرو، همه جا )1( 75 درس10 نيرو، همه جا )2( 85 درس11 بكارید و ببينيد 93 درس12 هر كدام جاي خود)1( 103 درس13 هر كدام جاي خود)2( 111 از گذشته تا آينده 125 درس14سخنی با همکاران ارجمند ّی است. براساس جهتگیریهای این برنامه، علومتجربی کوشش انسان علومتجربی یکی از یازده حوزهی یادگیری در برنامهی درسی مل برای درک واقعیتهای آفرینش و کشف فعل خداوند تعریف شده است. در همین راستا، شناخت و استفادهی مسئوالنه از طبیعت به مثابه ّی و بخشی از خلقت الهی با هدف تکریم، آبادانی و آموختن از آن برای ایفای نقش سازنده در ارتقای سطح زندگی فردی، خانوادگی، مل جهانی از ضرورتهای علومتجربی قلمداد میشود. به همین دلیل باید همهجانبه ّ نگری، رویکرد تلفیقی، تفکر، آگاهی، توانایی ایجاد ارتباط بین آموزههای علمی و زندگی واقعی و به عبارتی کسب علم سودمند و هدفدار که بتواند انسانهایی مسئولیت ّ پذیر، متفکر و ّخاّلق پرورش دهد ّ در سازماندهی محتوا و آموزش مورد توجه قرار گیرد. ّ ّ ی، توجه همکاران گرامی را به نکات زیر جلب بهمنظور حرکت در جهت تحقق این اهداف و همسوسازی این حوزه با برنامهی درسی مل میکنیم: درس علوم، درسی است که بهآسانی میتواند بین چهار عرصه یعنی خود، خلق، خلقت و خالق متعال ارتباطی منسجم، منطقی و معنادار بهوجود آورد. کالس علوم باید فضایی شاد و پرجنبوجوش باشد که مشاهده، تجربه، آزمایش، گفت ّ وگو، تفکر، اظهارنظر و همکاری گروهی در آن جریان ّی برای ساکت نشستن و شنیدن تبدیل کرد. دارد؛ نباید آن را به محل ّالیتهای یادگیری و آنچه در عمل باید انجام شود؛ نباید آن را به منبعی برای تصویرخوانی و حفظ ّفی فع کتاب علوم، منبعی است برای معر کردن مطالب تبدیل کرد. ّاح آموزشی( است و هم راهنمای یادگیری دانشآموزان. ّم علوم، هم تصمیمگیرنده دربارهی فرایند یادگیری )طر معل ّمان مانند اینترنت، فیلم و ّم و دیگر رسانههای آموزشی معل پیش از تدریس هر درس، همیشه به منابع یادگیری همچون کتاب راهنمای معل نرمافزار مراجعه نمایید. یادگیری از همکاران نیز یک منبع یادگیری مفید بهشمار میآید. هر درس علوم، دربارهی یک زمینهی یادگیری شکل میگیرد و فرصتی را فراهم میکند که دانشآموزان »شایستگی یادگرفتن« را کسب کنند. این فرصتهای یادگیری را نباید به پرسش و پاسخهای حافظهمدار تبدیل کرد. به هدف ّ های اصلی هر درس توجه داشته باشید. کاری کنید که دانشآموزان در موقعیت یادگیری مناسب قرار بگیرند و به توانمندیها و ّم ذکر شده، دست یابند. شایستگیهایی که در کتاب راهنمای معل ّ در تدریس علوم به همراه کتاب درسی تا حد ّ امکان از مواد آموزشی دیگر مانند فیلم، نرمافزار آموزشی، رمزینههای سریع پاسخ و کتاب کار بهره بگیرید. اگر نمایش فیلمهای علوم در کالس امکانپذیر نیست در فضای دیگری از مدرسه این امکان را بهوجود آورید که دانشآموزان بتوانند ّه شده برای هر درس را ببینند و بهعنوان یک منبع یادگیری دربارهی آن با هم گفتوگو کنند و از آن بیاموزند. فیلمهای تهی ّالیت فردی، گروهی و کالسی )دستهجمعی( بپردازید. در آموزش علوم، به هر سه فع محیط یادگیری علوم را متنوع کنید. گاهی کالس را به بیرون ببرید و گاهی بیرون را به کالس بیاورید! در ابتدای هر درس، نشانهی رمزینه سریع پاسخ ) ( آمده است که با تلفن همراه یا رایانک )تبلت( میتوان به محتوای آموزشی آن دسترسی پیدا کرد. ّ در ارزشیابی علوم، زمان خاصی وجود ندارد. تمامی لحظههای کالس علوم، زمان مناسبی برای مشاهدهی رفتار و عملکرد دانشآموز و سوق ّ دادن او به سمت یادگیری بهتر است این پیام اصلی رویکرد »ارزشیابی در خدمت یادگیری« را مدنظر داشته باشید. مدیران و آموزگاران در اجرای آموزش علوم با همدلی، همکاری و پشتیبانی از یکدیگر میتوانند فضایی سازنده و پیشبرنده را در مدرسه بهوجود آورند و زمینه ّ ساز حل بسیاری از مشکالت موجود باشند.سخنی با والدین گرامی علوم در همهجا: درس علوم تنها در مدرسه و کالس درس اجرا نمیشود؛ بلکه تمامی عرصه ّ های زندگی، محل یادگیری علوم است و شما میتوانید در کنار فرزند خود، همهجا را به کالس علوم تبدیل کنید. ّا جایگزین آنها نشوید. برای این منظور در برخی ّالیتها یاری کنید، ام کمک آری، جایگزینی نه: فرزندان خود را در فع از صفحات کتاب مطالبی درون کادرهای آبی رنگ آمده است. ّالیتها پشتیبانی نمایید. پشتیبانی از مدرسه: همیشه مدرسه را در تهیهی وسایل مورد نیاز فع ّ توجه به پرسشها: کنجکاوی و پرسشگری را در فرزند خود تقویت کنید و پرسش ّ های او را مورد توجه قرار دهید. ّفاق میافتد، گفتوگو کنید. بپرسید چه فعالیتهایی انجام دادی؟ بپرسید: با فرزند خود دربارهی آنچه در کالس علوم ات چهپرسیدی؟ چه یاد گرفتی؟ وسایل خانگی: هنگام کار با وسایل خانگی و لوازم منزل، در مورد اصول علمی آنها با فرزند خود گفتوگو کنید. تمرین یادگیری: هر رسانهی عمومی )صدا و سیما، اینترنت، ّ مجاّلت، کتابها و...( میتواند یک منبع یادگیری باشد. شما این امکان را به واقعیت تبدیل کنید. ّ لذت یادگیری: بسیاری از آزمایش ّ ها در خانه قابل اجرا هستند. لذت یادگیری همراه با فرزند خود را هرگز از دست ندهید. ّالیت علمی بهشمار میآید. کتابخوانی نیز یک فع ّ توجه بهجای تشویق: به ّ جای تشویق فرزند خود و دادن جایزه، سعی کنید با توج ّ ه و دقت به کارهای او، احساس رضایت ّ مندی، تأیید و توجه خود را نشان دهید. همکاری با گروه: فرزند خود را به همکاری با دیگر دانشآموزان در مدرسه ترغیب کنید. او باید مهارتهای کار گروهی ّ را کسب کند و طعم موفقیت در گروه را بچشد. علوم و مشاغل: دربارهی شغل ّ های مختلفی که در جامعه وجود دارد و ارتباط هر شغل با علم و فناوری با فرزند خود گفتوگو کنید. نگاه عمیق به یادگیری: کتاب درسی را به منبعی برای پرسش و پاسخهای حفظی تبدیل نکنید. ایمنی، قبل از هر چیز: ً در مورد رعایت نکات ایمنی، بهداشتی و پیشگیری، مستقیما ّ و با جدیت با فرزند خود گفتوگو کنید. خواندن کلید یادگیری: ایجاد توانمندی » خواندن همراه با درک و فهم متنهای علمی « یک هدف آموزشی بسیار مهم ّل، دریافت و ّی دارد. این کار از طریق خواندن کتاب، همراه با دادن فرصت تأم است و در یادگیری مادامالعمر نقش بسیار مهم ّ تفکر دربارهی مطالب آن، تقویت میشود. گروه علوم تجربی دفتر تألیف کتاب های درسیعمومیومتوسطه نظری نظرسنجی کتاب درسی م ّعلمانمحترم،صاحب نظرانووالدین گرامیمی توانندنظراتو پیشنهادهایخود را از طریق رمزینه سریع پاسخارسال کنند.7مریم و سارا روز بعد به مدرسه رفتند. دفتر یادداشت ّ ّ مشان نشان دادند و گفتند که چه اطالعاتی خود را به معل دربارهی چهار جانور کوچک جمعآوری کردهاند. مورچه مگس عنکبوت پروانه نام جانور تعداد پاها تعداد بالها تعداد شاخک ۲ ۴ ۶ ۲ ۲ ۶ ۲ ۰ ۶ ۰ ۰ ۸ ّ با توجه به جدول باال و تصویر جانوران، نام هر یک از آنها را در جای خالی مناسب بنویسید. ّم به آنها کمک کرد تا نتایج مشاهدات خود را در جدولی مانند زیر وارد کنند. معل مریم و سارا به همراه خانواده در یک مزرعه زندگی میکنند. جانوران و گیاهان بسیاری در این مزرعه وجود دارند. آن ّ ها مدتی است دربارهی جانوران کوچکی که در مزرعه میبینند، کنجکاو شدهاند. وقتی از پدر و مادر خود دربارهی این جانوران پرسیدند، آنها گفتند: بیایید با هم به مزرعه برویم، تعدادی از این جانوران کوچک را مشاهده و دربارهی آن ّ ها اطالعات جمعآوری کنیم. اما مراقب باشیم به جانوران و گیاهان آسیب نزنیم. آنها به مزرعه رفتند. سارا گفت: بهتر است برای ّ مشاهده از یک ذرهبین هم استفاده کنیم. مریم گفت: من هم مشاهدهها را در دفترم یادداشت میکنم. 89 چند روز بعد مریم و سارا در قسمتی از ّ مزرعه که محل نگهداری پرندههایی مانند مرغ، اردک و ... بود، بازی میکردند. آنها دیدند که پدر در حال جمع کردن تخم پرندگان است. مریم از پدرش پرسید: هر پرنده در هفته چند تخم میگذارد؟ پدر جواب داد: با مشاهده و جمع ّ آوری اطالعات میتوانید پاسخ این پرسش را پیدا کنید. حاال خوب فکر کنید و بگویید چگونه این کار را انجام میدهید؟ سارا گفت: ّ به نظرم باید در مدت چند روز، تعداد تخمهای هر پرنده را بشماریم. آن ّ ها به مد ّ ت یک هفته در این باره اطالعات جمع کردند. ّ جدول زیر اطالعات جمعآوری شده را نشان میدهد: شکل نام جانور مرغ غاز اردک بلدرچین تعداد تخمها در یک هفته10 بلدرچین اردک غاز مرغ تعداد تخم نام جانور ّ با توجه به نمودار باال، کدام پرنده بیشترین تخم را میگذارد؟ ّ با توجه به نمودار باال، کدام پرنده کمترین تخم را میگذارد؟ نزدیک بهار بود و مادر مریم و سارا میخواست در قسمتی از مزرعهی خود کاهو بکارد. از ّ بچهها پرسید: بهنظر شما کدام قسمت مزرعه برای کاشتن دانههای کاهو مناسبتر است؟ قسمت جلوی خانه که گرمتر است یا قسمت پشت خانه که سردتر است؟ ِ مریم و سارا دوست داشتند مانند دانشمندان به پرسش مادر پاسخ دهند. آنها تصمیم گرفتند آزمایشی انجام دهند تا پاسخ این پرسش را پیدا کنند. آنها تعداد یکسانی دانهی کاهو را در دو ً مشابه کاشتند. یک ظرف را در قسمت جلوی خانه که دماسنج عدد ۲۵ درجه را نشان ظرف کامال میداد گذاشتند. همان موقع ظرف دیگری را در پشت خانه قرار دادند که دماسنج آن قسمت، عدد 15 درجه را نشان میداد. با ّ توجه به جدول صفحهی قبل نمودار ستونی زیر را کامل کنید. برای هر تخم، یک خانه را در ستون مربوط به آن رنگ کنید: