Envanter Defteri

e-ENVANTER DEFTERİ DÖKÜM VE MUHASEBE REHBERİ MEVZUAT VE UYGULAMA Sayfa 1 e-ENVANTER DEFTERİ VE MUHASEBE UYGULAMALARI REHBERİ VUK, KDVK, TDHP VE ENFLASYON DÜZELTMESİ ÇERÇEVESİNDE KAPSAM, TABLOLAR VE KAYIT YÖNTEMLERİ 1. YASAL ÇERÇEVE VE e-ENVANTER DEFTERİNİN KAPSAMI Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 185, 186 ve 192'nci maddeleri ile 6 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği hükümleri uyarınca; envanter defteri, bilanço günündeki mevcutların, alacakların ve borçların sayılmak, ölçülmek, tartılmak ve değerlenmek suretiyle müfredatlı (ayrıntılı) olarak tespit edildiği ve bilanço özeti ile dönem sonu mali tablolarının kaydedildiği resmi defterdir. Halihazırda e-Fatura ve e-Defter (Yevmiye ve Defter-i Kebir) kullanıcısı olan şirketler için envanter defterinin elektronik ortamda (e-Envanter) tutulması ihtiyari (isteğe bağlı) olup, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) `edefter.gov.tr` üzerinden sektör veya ciro bazlı özel bir zorunluluk getirmemesi halinde kâğıt ortamında Noter onaylı tutulmaya devam edilebilir. 2. e-ENVANTER DEFTERİNDE YER ALMASI GEREKEN KALEMLER Tekdüzen Hesap Planı (TDHP) ve VUK değerleme esasları çerçevesinde e-Envanter defteri dökümünde yer alması zorunlu ana kalemler şunlardır: • Dönem Sonu Bilanço ve Gelir Tablosu: İşe başlama veya dönem sonu itibarıyla tanzim edilen özet ve detaylı mali tablolar. • Hazır Değerler ve Banka Dökümleri (100, 101, 102): Kasa mevcudu (TL ve döviz ayrımıyla), banka mevduat hesap detayları, alınan çekler listesi. • Ticari Alacaklar ve Borçlar (120, 121, 320, 321): Müşteri ve satıcı bazında mutabakatlı bakiyeler, senetli alacak/borç reeskont dökümleri ve şüpheli alacak karşılıkları. • Emtia ve Stok Envanteri (150, 151, 152, 153, 157, 158): İlk madde malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mallar ve diğer stok dökümleri. Katma Değer Vergisi Kanunu'nun (KDVK) 47/2. maddesi gereğince stoklar KDV'ye tabi olanlar ve olmayanlar itibarıyla ayrıştırılmalıdır. • Amortisman ve Duran Varlık Envanteri (250-258, 257, 268): VUK M. 189 uyarınca iktisadi kıymetlerin iktisap tarihleri, maliyet bedelleri, amortisman oran ve yöntemleri, birikmiş amortismanlar ve net defter değerleri. • Yabancı Kaynaklar ve Öz Kaynaklar (300, 360, 361, 400, 500): Banka kredileri, vadesi geçmiş/gelecek vergi ve SGK borçları, kıdem tazminatı karşılıkları ve sermaye yedekleri dökümü. 3. ÖRNEK ENVANTER DÖKÜM TABLOLARI A. Emtia (Stok) Envanteri Döküm Tablosu Örneği (KDVK M. 47/2 Uyarınca) Stok Kodu Malın Cinsi / Niteliği Biri m Miktar Birim Maliyet (TL) Toplam Tutar (TL) KDV (%) KDV Statüsü 153.01.001 A Tipi Ticari Mal Adet 1.000 150,00 150.000,00 %20 KDV'ye Tabi 153.01.002 B Tipi Ticari Mal Adet 500 200,00 100.000,00 %10 KDV'ye Tabi 150.01.001 C Ham Madde Kg 2.500 80,00 200.000,00 %1 KDV'ye Tabi 157.01.001 Hurda / Atık Stok Kg 400 25,00 10.000,00 %0 KDV İstisna TOPLAM - - - - 460.000,00 - -e-ENVANTER DEFTERİ DÖKÜM VE MUHASEBE REHBERİ MEVZUAT VE UYGULAMA Sayfa 2 B. Amortisman ve Duran Varlık Envanteri Tablosu Örneği (VUK M. 189 Uyarınca) ATİK Kodu İktisadi Kıymet Adı İktisap Tar. Maliyet Bedeli (TL) Oran (%) Yöntem Birikmiş Amort. (TL) Net Defter Değ. (TL) 253.01.01 Üretim Hattı Makinesi 15.03.202 3 2.000.000,00 %20 Normal 800.000,00 1.200.000,00 254.01.02 Dağıtım Aracı (Ticari) 10.05.202 4 1.500.000,00 %20 Normal 300.000,00 1.200.000,00 255.01.05 Bilgi İşlem Sunucusu 01.02.202 5 300.000,00 %33,3 3 Azalan Bak. 100.000,00 200.000,00 TOPLAM - - 3.800.000,00 - - 1.200.000,00 2.600.000,00 C. Bilanço ve Envanter İcmal Tablosu Örneği (VUK M. 192 Uyarınca) AKTİF (VARLIKLAR) Tutar (TL) PASİF (KAYNAKLAR) Tutar (TL) I. DÖNEN VARLIKLAR 2.550.000,00 I. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 1.200.000,00 - Kasa ve Bankalar (100/102) 450.000,00 - Banka Kredileri (300) 400.000,00 - Ticari Alacaklar (120/121) 1.100.000,00 - Satıcılar ve Borç Senetleri (320/321) 600.000,00 - Stoklar (150/152/153) 850.000,00 - Ödenecek Vergi ve SGK (360/361) 200.000,00 - Devreden KDV ve Diğer (190/198) 150.000,00 II. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 800.000,00 II. DURAN VARLIKLAR 3.450.000,00 - Uzun Vadeli Banka Kredileri (400) 800.000,00 - Binalar, Tesisler ve Demirbaşlar 4.200.000,00 III. ÖZ KAYNAKLAR 4.000.000,00 - (Birikmiş Amortismanlar) (-) (750.000,00) - Ödenmiş Sermaye ve Yedekler (500/540) 4.000.000,00 AKTİF TOPLAMI 6.000.000,00 PASİF TOPLAMI 6.000.000,00 4. STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI VE MUHASEBE KAYITLARI (VUK M. 278 / 158 HESAP) VUK'un 278'inci maddesi uyarınca; yangın, su basması gibi afetler yüzünden veya bozulmak, çürümek, kırılmak, paslanmak gibi hallerle iktisadi değerinde önemli azalış meydana gelen stoklar emsal bedelle değerlenir. Ayrılan stok değer düşüklüğü karşılığının vergi matrahından indirilebilmesi için değer kaybının Takdir Komisyonu kararı ile tespit edilmesi yasal zorunluluktur. Komisyon kararı olmaksızın ayrılan karşılıklar Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) sayılır. Örnek Yevmiye Kaydı: Değeri Düşen Stok Karşılığı ve Satış / İtfası ---------------------------------- / ---------------------------------- 654 KARŞILIK GİDERLERİ HESABI 100.000 TL (Borç) - Takdir Komisyonu Kararlı Stok Değer Kaybı 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-) 100.000 TL (Alacak) Açıklama: Su basması sonucu değeri düşen ticari mala karşılık ayrılması. ---------------------------------- / ---------------------------------- 157 DİĞER STOKLAR HESABI 200.000 TL (Borç) 153 TİCARİ MALLAR HESABI 200.000 TL (Alacak) Açıklama: Değeri düşen stokların diğer stoklar hesabına aktarılması. ---------------------------------- / ---------------------------------- 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-) 100.000 TL (Borç) 623 SATILAN DİĞER MADDELER MALİYETİ HESABI 100.000 TL (Borç) 157 DİĞER STOKLAR HESABI 200.000 TL (Alacak) Açıklama: Değeri düşen stokların hurda olarak satılması ve maliyet kapatılması. ---------------------------------- / ----------------------------------e-ENVANTER DEFTERİ DÖKÜM VE MUHASEBE REHBERİ MEVZUAT VE UYGULAMA Sayfa 3 5. ENFLASYON DÜZELTMESİNİN (VUK MÜK. 298) e-ENVANTER KAYITLARINA YANSIMASI VUK Mükerrer 298. maddesi ve 12 Sıra No.lu MSUGT uyarınca enflasyon düzeltmesine tabi tutulan parasal olmayan kıymetlerin (stoklar, duran varlıklar, öz kaynaklar) e-Envanter kayıtlarındaki gösterim esasları şunlardır: • Düzeltilmiş Değerlerin Gösterimi: e-Envanter stok ve amortisman listelerinde iktisadi kıymetlerin düzeltme öncesi tarihi maliyet bedelleri ile birlikte enflasyon düzeltme katsayıları ve düzeltilmiş son bilanço değerleri ayrı sütunlarda yer almalıdır. • Enflasyon Fark Hesapları (178, 358, 502, 503): Parasal olmayan bilanço kalemlerinin düzeltilmesi sonucu oluşan farklar ilgili varlık alt hesaplarında ve pasifte öz kaynak fark hesaplarında izlenir. • Gelir Tablosu Entegrasyonu (648 / 658 / 698): Enflasyon Düzeltme Hesabı (698) bakiyesi dönemsel olarak 648 Enflasyon Düzeltmesi Karları veya 658 Enflasyon Düzeltmesi Zararları hesaplarına aktarılarak mali kâr/zarar tespitine yansıtılır. • Amortisman Ayırma Bedeli: Enflasyon düzeltmesi yapılan dönemlerde duran varlıkların amortismanı, taşınmış düzeltilmiş bedeller üzerinden hesaplanarak e-Envanter amortisman cetveline kaydedilir.