2026 ΨΗΦΤΕ MAGAZINE LAYOUT

Το παρόν ηλεκτρονικό βιβλίο με τίτλο «Ψηφιακά Τετράδια Ιστορίας για την Γ΄ τάξη Γυμνασίου» αποτελεί έναν πρότυπο οδηγό μελέτης με συνεκτική ιστορική αφήγηση και ενσωματωμένες δραστηριότητες και πηγές για την βαθύτερη κατανόηση του μαθήματος, που εκπονήθηκε από τις εκπαιδευτικούς και ιστορικούς Παρασκευή Μπαξεβάνη και Λαμπρή Μασαλά κατά τη δεκαετία 2014 – 2024. Ο οδηγός μελέτης χρησιμοποιείται από τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές και τις μαθήτριες ως ουσιαστική διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας στη Γ΄ τάξη, καθώς διαπιστώνονταν σοβαρές ελλείψεις στα σχολικά βιβλία κατά τα προηγούμενα χρόνια, αλλά και σήμερα, μετά την έκδοση των νέων σχολικών βιβλίων που αντιστοιχίζονται προς τα ΝΠΣ. Το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από ίδια έντυπα βιβλία και εικόνες με άδεια Creative Commons. Όλο το υλικό της ιστορικής αφήγησης, καθώς και οι ερωτήσεις και δραστηριότητες αποτελεί πρωτότυπη συγγραφική εργασία των εκπαιδευτικών Παρασκευής Μπαξεβάνη και Λαμπρής Μασαλά. Τα γραφικά, infographics, χρονογραμμές και εξώφυλλα των Τετραδίων έγιναν με τη βοήθεια της Τ.Ν. Chat GPT. Το παρόν επικαιροποιήθηκε από την ιστορικό και εκπαιδευτικό Παρασκευή Μπαξεβάνη κατά το έτος 2025 – 2026. ΑΝΑΒΡΥΤΑ 2026Τετράδιο 1: Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΜΕΡΟΣ Α’ – ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ Πριν ξεκινήσουμε... Αν υπήρχε Google τον 18ο αιώνα, οι διαφωτιστές μάλλον θα την είχαν φτιάξει οι ίδιοι! Η Ευρώπη αλλάζει Η αύξηση του πληθυσμού, η ανάπτυξη του εμπορίου και η σταδιακή εκμηχάνιση χάρη στην πρόοδο της τεχνολογίας οδηγούν στη Βιομηχανική Επανάσταση. Πολλοί αγρότες μετακινούνται στις πόλεις αναζητώντας εργασία στα πρώτα εργοστάσια μαζικής παραγωγής προϊόντων που δημιουργούν οι πρώτοι αστοί επιχειρηματίες. Κοινωνία και πολιτική Η αστική τάξη αποκτά μεγαλύτερη οικονομική δύναμη και κοινωνική επιρροή. Καθώς στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη κυριαρχεί η απόλυτη μοναρχία ως μορφή πολιτεύματος, οι αστοί αρχίζουν να εξεγείρονται απαιτώντας τη συμμετοχή τους στην πολιτική ζωή. Ο Διαφωτισμός Το πνευματικό κίνημα που στηρίζεται στη Λογική ως μέσο ερμηνείας του κόσμου και στην αμφισβήτηση κάθε αυθεντίας. ⚖ Φυσικά δικαιώματα Ζωή, ελευθερία, ιδιοκτησία, ανεξιθρησκία, ισονομία. ΠΡΟΣΩΠΑ Τζον Λοκ Κοινωνικό συμβόλαιο Βαρόνος Μοντεσκιέ Διάκριση εξουσιών Ζαν Ζακ Ρουσό Λαϊκή κυριαρχία Ντιντερό Εγκυκλοπαίδεια ΒολταίροςΑνεξιθρησκία INFOGRAPHIC Λογική → Ελευθερία → Δικαιώματα → Πρόοδος ΘΥΜΑΜΑΙ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ Διαφωτισμός, Φυσικά Δικαιώματα, Διάκριση Εξουσιών Αστική τάξη, Εγκυκλοπαίδεια, Λαϊκή κυριαρχία ΜΕΡΟΣ Β’ - ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ Δραστηριότητα 1: Είσαι ένας από τους εργάτες του εργοστασίου κλωστοϋφαντουργίας της εικόνας. Προσπάθησε να περιγράψεις τη ζωή και τις σκέψεις σου. Δραστηριότητα 2: Φαντάσου ότι είσαι διαφωτιστής αστός και ζεις τον 17 ο αι. στο Λονδίνο. Πώς θα υπερασπιζόσουν το δικαίωμά σου να κατέχεις μεγάλο αριθμό ακινήτων στο κέντρο της πόλης ΠΑΡΑΘΕΜΑ 1 «Οι εξελιγμένες μηχανές του Άρκραϊτ [ Άγγλος βιομήχανος] απαιτούν λίγα χέρια, και μάλιστα μόνο παιδιά, με την επίβλεψη ενός επιστάτη. Ένα παιδί μπορεί να παράγει τόσο όσο μπορούσαν παλαιότερα δέκα ενήλικες, καμιά φορά και περισσότερο. Οι εξελιγμένες κλωστικές μηχανές, [...] απαιτούν μόνο ένανεργαζόμενο για να τις δουλέψει. Έτσι, σε διάστημα δέκα ετών, ο Ρίτσαρντ Άρκραϊτ, ένας πάμπτωχος άνθρωπος που είχε δεν είχε παρά πέντε λίρες όλες κι όλες, έχει αποκτήσει περιουσία που ξεπερνά τις είκοσι χιλιάδες λίρες. Τη ν ίδια στιγμή, εκατοντάδες γυναίκες είναι υποχρεωμένες, όταν, βεβαίως, βρίσκουν δουλειά, να εργάζονται από το πρωί μέχρι το βράδυ, παράγοντας τεράστιες ποσότητες βαμβακερού υφάσματος για τέσσερις πέντε πένες [ πένα: υποδιαίρεση της αγγλικής λίρας] την ημέρα, το πολύ». Ralph Mather, Μια αντικειμενική παρουσίαση της ζωής των φτωχών κλωστών βαμβακιού στο Lancashire (1780) . http://www. spartacus. sc hoolnet. co. uk/ Β1. Ποια είναι τα αποτελέσματα της χρήσης των μηχανών για την παραγωγή προϊόντων, σύμφωνα με τον συντάκτη του Παραθέματος 1; ΠΑΡΑΘΕΜΑ 2 «Αν ένας ηγεμόνας χρησιμοποιεί την εξουσία του εναντίον του λαού του […], τότε ο λαός έχει το δικαίωμα να τον αντιμετωπίσει με βία. Ο σωστός τρόπος για να αντιμετωπιστεί η παράνομη βία της εξουσίας είναι η βία». Τζον Λοκ, Δύο δοκίμια περί διακυβερνήσεως ( 1689), http:// www. spartacus. schoolnet. co. uk/ «Οι φορείς της εκτελεστικής εξουσίας δεν είναι αφέντες του λαού, μα υπάλληλοί του. Ο λαός πρέπει να μπορεί να τους διορίζει και να τους απολύει όποτε θέλει. Δεν υπάρχει θέμα να συμβληθούν με το λαό· πρέπει να τον υπακούουν». Ζαν Ζακ Ρουσό, Το κοινωνικό συμβόλαιο ( 1762), μτφρ. Δ. Κωστελένος, Αναγνωστίδης, σ. 164. Β1. Ποιο είναι το κοινό σημείο στην άποψη των δύο Διαφωτιστών σχετικά με τη σχέση λαού – πολιτικής εξουσίας στο Παράθεμα 2; Σε ποιες περιπτώσεις, κατά τη γνώμη σου, εφαρμόζονται οι απόψεις τους; Β2. Πώς η άποψη του Μοντεσκιέ για τη «διάκριση των εξουσιών» μπορεί να επηρεάσει την κατάσταση που περιγράφεται στο Παράθεμα 2; Β3. Αφού περιγράψεις τον πίνακα του Γκ. Λεκονιέ, να εξηγήσεις πώς μπορεί να λειτουργούσε την εποχή του Διαφωτισμού μια κοινωνική συνάθροιση στο σπίτι κάποιων ευκατάστατων αστών.Γκ. Λενονιέ, Ο Ντ’ Αλαμπέρ διαβάζει την Εγκυκλοπαίδεια στο σαλόνι της μαντάμ ΖοφρένΤετράδιο 2: Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ (1775-1783) ΜΕΡΟΣ Α’ – ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ Πριν ξεκινήσουμε... Αν οι άποικοι είχαν social media, το πιο δημοφιλές hashtag θα ήταν μάλλον το #NoTaxationWithoutRepresentation! Οι 13 αποικίες Χιλιάδες Ευρωπαίοι, διωγμένοι από τις χώρες τους ή σε αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής ταξίδεψαν στη νέα ήπειρο και εγκαταστάθηκαν στα ανατολικά παράλια της Βόρειας Αμερικής δημιουργώντας τις πρώτες 13 αποικίες υπό αγγλική διοίκηση. 🏙 Βορράς και Νότος Ο Βορράς ανέπτυξε εμπόριο και βιοτεχνία, ενώ ο Νότος στηρίχθηκε στις μεγάλες φυτείες και στην εργασία των σκλάβων. 🇬🇧 Η σύγκρουση με την Αγγλία Η Αγγλία επέβαλλε φόρους και περιορισμούς στο εμπόριο χωρίς οι άποικοι να εκπροσωπούνται στο Κοινοβούλιο. Η αντίδραση κορυφώθηκε με τη Γιορτή του Τσαγιού στη Βοστόνη. Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας Στις 4 Ιουλίου 1776 οι αποικίες διακήρυξαν την ανεξαρτησία τους, επηρεασμένες από τις ιδέες του Διαφωτισμού για ελευθερία και ισότητα. ⚔ Ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας Με αρχηγό τον Τζορτζ Ουάσιγκτον, οι άποικοι πολέμησαν την Αγγλία και πέτυχαν σημαντική νίκη στο Γιόρκταουν το 1781. 🏛 Η δημιουργία των ΗΠΑ Η Αγγλία αναγνώρισε την ανεξαρτησία το 1783. Το Σύνταγμα του 1787 οργάνωσε τις ΗΠΑ ως ομοσπονδιακό κράτος με διάκριση εξουσιών. ΠΡΟΣΩΠΑ Τόμας Τζέφερσον – Διακήρυξη Ανεξαρτησίας Βενιαμίν Φραγκλίνος – Διπλωματική δράση Τζορτζ Ουάσιγκτον – Αρχιστράτηγος και πρώτος Πρόεδρος INFOGRAPHIC Φόροι → Αντίδραση αποίκων → Διακήρυξη → Πόλεμος → Ανεξαρτησία → ΗΠΑ