สมุดเล่นเล็ก

สมุดเลน ่ เล ็ ก เรื่อง ภุชงคประยาตฉันท์ ๑๒ คำ ประพันธ์ประเภทฉันท์ที่มี ลีลาท่วงทำ นองสละสลวย และอ่อ อ่ นช้อย ดุจอาการ เลื้อยของพญาคางคกหรือ พญางู นิยมใช้ในการแต่ง บทบรรยายความ โกรธขึ้ง ขึ้ ตื่นเต้น หรือบทต่อสู้ พรรณนาความอย่าง รวดเร็ว จัด จั ทําโดย นางสาว ภัทราวดี ดวงจัน จั ดา ชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๕ นำ เสนอ คุณครูมธุกร สี ทะนาร ั ตน ์ความหมายของภุชงคประยาต ฉันท์ ๑๒ "งูเลื้อย" หมายถึง ถึ คำ ประพันธ์ประเภท ฉันท์ที่มีลีลาจัง จั หวะการอ่า อ่ นและน้ำ เสียง กระฉับกระเฉง งดงามพลิ้วไหวคล้ายกับ กั การเคลื่อนตัวเลื้อยไปของงูหรือพญานาค นิยมใช้แต่งเพื่อบรรยายเหตุการณ์ที่ ดำ เนินไปอย่างรวดเร็ว การต่อสู้ ชมความ งาม หรือบทท ˝ ีสน ุ กสนานร ˝ ื นเร ิ ง หน้าท˝ี๒ลักษณะของภ ุ ชงคประยาต ฉันท์ ๑๒ คำ ประพันธ์ประเภทร้อยกรองไทย (ฉันท์) ที่มีลีลาจัง จั หวะการอ่า อ่ นและการ เคลื่อนตัวของเสียงสละสลวยดุจงูเลื้อย มี 1 บทแบ่ง บ่ เป็น 2 บาท แต่ละบาทมี 12 คำ (วรรคละ 6 คำ ) ควบคุมด้วยระบบ ครุ-ลห ุ และสั มผ ัสบ ั งค ั บท ˝ ีชั ดเจน หน้าท˝ี ๓ครุและลหุของภุชงคประยาต ฉันท์ ๑๒ ลักษณะของเสียงพยางค์ในภาษาไทยที่ใช้บังคับ ฉันทล ั กษณ ์ในการแต ่ งร ้ อยกรองประเภท ครุ (คะ-รุ) คือคำ ที่มีเสียงหนัก (สัญลักษณ์ ั) เช่น คำ มีตัวสะกด หรือ ประสมสระเสียงยาว (ละ-หุ) คือคำ ที่มีเสียงเบา (สัญลักษณ์ ุ) เช่น คำ ไม่มีตัวสะกด และประสมสระเสียงสˠั น [1, 2] หน้าท˝ี๔ภุชงคประยาตฉันท์ 12 ในหนึ่งบทมี 2 บาท (4 วรรค) วรรคละ 6 คำ มี จุดเชื่อมโยงเสียงสัมผัสนอกตาม หลักฉ ั นทล ั กษณ ์ไทยท ˝ ีสํ าค ั ญ จุดที่ 1: คำ สุดท้ายของวรรคที่ 1 ส่ง สัมผัสไปหา คำ ที่ 3 ของวรรคที่ 2 (ใน บาทแรก) จุดที่ 2: คำ สุดท้ายของวรรคที่ 2 ส่ง สัมผัสไปหา คำ สุดท้าย ของวรรคที่ 3 (คำ ส ุ ดท ้ ายของวรรคแรกในบาทท ˝ ี2) สัมผัสระหว่า ว่ งบท: คำ สุดท้ายของวรรค ที่ 4 (วรรคสุดท้ายของบท) จะส่ง สัมผัสไปยัง คำ สุดท้ายของวรรคที่ 2 ในบทต่อไป [1, 2] การใช้สัมผัสของภุชงคประยาต ฉันท ์ ๑๒ หน้าท˝ี๕คุณค ่ าของภ ุ ชงคประยาต ฉันท ์ ๑๒ มีคุณค่าเด่นด้านวรรณศิลป์ในการสร้างลีลา การประพันธ์ที่ต่อเนื่องรวดเร็วดุจงูเลื้อย เหมาะสำ หรับใช้ดำ เนินเรื่องอย่างกระชั้นชิด บรรยายเหตุการณ์ตื่นเต้น พรรณนาโวหาร และขับ ขั เน้นอารมณ์ความรู้สึกในวรรณคดี สำ ค ั ญ เช่ น สามัคค ี เภทค ํ าฉ ั นท ์ได้อย่างทรง พลัง หน้าท˝ี๖ตัวอย ่ างของภ ุ ชงคประยาต ฉันท ์ ๑๒ ตัวอย ่ างการเเต ่ งบทประพ ั นธ ์ ณ เบื้องฟˡ า นภากาศ ทวิชาต ิ เราะโผผ ิ น เหาะเหินรอ ่ น ถลาบ ิ น ถวิลพ ั นธ ์สก ุ ณา [1] บทตัวอย่างข้างต้นแต่งขึ้น ขึ้ เพื่อ เป็นสื่อการสอนใน การจำ แนกคำ ครุ (คำ เสียงหนัก) และคำ ลหุ (คำ เสียงเบา) ของภุชงคประยาตฉันท์ 12 ให้เห็นภาพ ชัดเจนที่สุดครับ หน้าท ี๗สรุปเร ˝ ื อง ภ ุ ชงคประยาต ฉันท ์ ๑๒ ภุชงคประยาตฉันท์ ๑๒ เป็นคำ ประพันธ์ ประเภท ฉันท์ มีลักษณะการแต่งที่กำ หนด จำ นวนพยางค์และจัง จั หวะอย่างเป็นแบบแผน ชื่อ “ภุชงคประยาต” หมายถึง ถึ การเคลื่อนไหวไป อย่างงูเลื้อย จึง จึ มีจัง จั หวะของเสียงที่ต่อเนื่องและ ไพเราะ ลักษณะคําประพ ั นธ ์ ๑ บท มี ๔ บาท แต่ละบาทม ี ๑๒ พยางค ์ มีการกาํหนด คร ุ–ลห ุ ตามฉ ั นทล ั กษณ ์ จัง จั หวะการอ่า อ่ นมีความต่อเนื่อง คล้ายการ เลื้อยของง ู นิยมใช้แต่งบทที่ต้องการความไพเราะ และการบรรยาย หน้าท˝ี๘จุดเด ่ น มีจง ั หวะสม ˶ าเสมอ ฟ˛ งไพเราะ ใช้เสียงหนัก–เบา (ครุ–ลหุ) ทำ ให้เกิด กิ ท่วงท ํ านอง เหมาะกับ กั การบรรยายเหตุการณ์ อารมณ์ และความร ู ้สึ ก แสดงความสามารถด้านการเลือกใช้ ถ้อยค ํ าของผู้ประพ ั นธ ์ หน้าท ี๙