คู่มือตรวจมะเร็งเต้านมด้วยตนเอง

วรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร คูมือการตรวจ เต  านมด  วยตนเอง คณะพยาบาลศาสตร  มหาว ิ ทยาล ั ยมห ิ ดล วรนุช เก ี ยรต ิ พงษ  ถาวรวรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร เต านมปกติ ของสตร ี 1 zเตานมของสตร  ีประกอบด วยตอมน  านม ้ํ ท  อน ้ํ านม ซ ึ่ งพย ุ งไวดวยไขมัน และพ ั ง พ ื ด รวมเป นกลุม เร ี ยกวา กล ี บของเต  า นม แต  ละกลุมจะประกอบเปน โครงสร างของเตานม  z กลุมของตอมน  านม ้ํ และท  อน ้ํ านม จะ มีทอรวมมาเป ดท ี่ ห ั วนม เป นท อใหญ เพ ื่อให น ้ํ านมออกสูภายนอก บร ิ เวณ ห ั วนมจะมีทอใหญนี้มาเปดประมาณ 15-20 ท  อวรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร 2 กายว ิ ภาคของเต  านมด  านข  าง ต  อมน ้ํ านม ท  อน ้ํ านม ห ั วนม ไขมัน ฐานห ั วนมวรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร 3 ล  าง-นอก บน-ใน บน-นอก ล  าง-ใน ศนย ู  กลาง เต  านมแบ งออกเป น 5 บร ิ เวณหลก ั ค ื อ บร ิ เวณ 1 ใน 4 ส  วน บน-นอก บร ิ เวณ 1 ใน 4 ส  วน บน-ใน บร ิ เวณ 1 ใน 4 ส  วน ล  าง-นอก บร ิ เวณ 1 ใน 4 ส  วน ล  าง-ใน บร ิ เวณศ ู นย  กลางวรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร 4 ร ู ปแสดงลกษณะของเต ั านมปกติ รเปูด หัวนม ฐานหัวนม ซ ี่โครง กล  ามเนื้อ ท  อน ้ํ านม กลุมของต  อมน ้ํ านม ไขมัน ลักษณะท อปกติ ทอน้ํานม หัวนม ซ ี่โครง กล  ามเนื้อ ไขมัน เน ื้ อเยื่อ รเปูดวรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร 5 ต  อมน ้ํ าเหล ื องของเตานม  z ต  อมนาเหล ้ํ ืองเป นส  วนหน ึ่ งของระบบภูม ิ ค  มกันท ี่ สร างข ึ้ นตามธรรมชาต ิ ของมน ุ ษย  z ต  อมนาเหล ้ํ ื องที่รับน ้ํ าเหล ื องจากบร ิ เวณเต  านม ส  วน ใหญ กระจายอยูบร ิ เวณรักแร ประมาณ 10-30 ตอม ส  วนน  อยอยูบร ิ เวณทรวงอก ช  องท  องและหลงั z ต  อมนาเหล ้ํ ื องท ี่ บร ิ เวณรักแร  แบ งเป น 3กลุม อยูเป น ล ํ าดับ ดังน ี้ ระดับ1 อยูบร ิ เวณส  วนล  างของรักแร  ต ่ํ ากวากล ามเน ื้ อ ผนังทรวงอก ระดับ2 อยูบร ิ เวณกลางรักแร ระดับ3 อยูบร ิ เวณเหน ื อกล  ามเน ื้ อผนังทรวงอก z น ้ํ าเหล ื องของเต านมจะไหลผ านหลอดน ้ํ าเหล ืองไป ตามล ํ าดับดังกล  าว และการแพร  กระจายของ เซลล  มะเร ็งจะไปตามการไหลของน้ํ าเหล ื องเช  นกันวรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร 6 ร ู ปแสดงลั กษณะของตอมน  ้ํ าเหล ื องเตานม  ระดับท ี่ 2 ระดับท ี่ 1 ระดับท ี่ 3วรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร 7 มะเร ็ งเต  านม z มะเร ็ งเต านมเป นเน ื้ อร  ายท ี่ พบมากที่ส ุ ดใน ผูหญ ิ ง เป นสาเหต ุ การตายอ ั นด ั บสอง รองจาก มะเร ็งปากมดลก ู z ในป พ.ศ. 2549 ม ี หญ ิงไทยที่เปนมะเร  ็ งเตา นมมีจํ านวน 767 ราย ชายไทย 15 ราย คิด เปน 13.67 % และม ีแนวโน มเพ ิ่ มมากขึ้น z มะเร ็ งเก ิ ดจากเซลลต   นก ํ าเน ิ ดเพ ี ยงเซลล  เด ี ยวท ี่ ม ี ความผ ิดปกติ ทางพ ั นธุกรรม ท ําให การแบ  งต ั ว ของเซลลเจร  ิ ญเต ิบโตผิดปกติ ชน ิ ดท ี่ ควบค ุ ม ไมไดวรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร 8 มะเร ็ งเต  านม zเซลล  มะเร ็ งจะแบ  งต ั วเพ ิ่ มข ึ้ นตามระยะเวลา เชน ถ  า แบ  งต ั วท ุ กเด ื อน เซลล  มะเร ็ งก ็ จะเพ ิ่ มข ึ้นเปน สองเท  า ท ุกๆเดอนไปเร ื ื่ อยๆ แตถ าแบ  งต ั วทุก 2 เดอน ื เซลล  มะเร ็ งก ็ จะเพ ิ่ มข ึ้นเป นสองเท  าท ุกๆ 2 เด ือนไป เร ื่ อยๆ ซ ึ่ งแต  ละคนมีอั ตราการเจร ิ ญของเซลล  มะเร ็ ง แตกต  างก ันไป z จ ํ านวนเซลล  มะเร ็ งจะเพ ิ่ มข ึ้ นอย  างช าๆในระยะ เร ิ่ มตน อาจใชเวลาเปนป ๆกว  าจะกระจาย z มะเร ็ งเต  านม ม ี 2ชนิด ค ื อ 1. มะเร ็ งท ี่ เกดจากเซลล ิ  เยื่อบท ุ  อน ้ํ านม พบ ประมาณ 75 % 2. มะเร ็ งท ี่ เกดจากต ิ  อมน ้ํ านม พบประมาณ 25 %วรนชุ เกียรตพงษิ ถาวร การแพร  กระจายของมะเร ็ งเต  านม 9 zมะเร ็ งเต  านมแพร  กระจายจากทอน้ํ านมหร ื อ ต  อมน ้ํ านม ไปสูเน ื้ อเย ื่ อรอบๆข  าง เร ี ยกว  า มะเร ็ งระยะล ุ กลาม แตถ าย ั งอยูในท อน ้ํ านม หร ื อต  อมน ้ํ านมเท  าน ั้ น จะเร ี ยกมะเร็ง เฉพาะท ี่ การร ั กษาจะแตกต  างก ั น zอ ั ตราการรอดชีวิ ตท ี่ 5 ปในมะเร็ งเต  านม เฉพาะที่มี ส ู งถึง 98 % เม ื่อกระจายไปต อม น ้ํ าเหลืองใกล เค ี ยง ม ี อ ั ตราการรอดช ี ว ิ ต 81 % แต  ถ ากระจายไปสูอว ัยวะไกลออกไป ม ี อ ั ตราการรอดชีวิ ตเพ ี ยง 26 %