pdf

9. SINIF 9. SINIF 9. SINIF 9. SINIF 9. SINIF 9. SINIF 9. SINIF 9. SINIF türk dili ve edebiyatı DERSI - 9. SINIF 1 9. SINIF ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAZILIYA HAZIRLANIYORUM 1. DÖNEM - 1. YAZILI TÜRK DILI VE EDEBIYATI * Bu çalışmada kullanılan metinler, imla ve noktalamasında aslına sadık kalınarak kısaltılmıştır. 1. Aşağıdaki şiiri okuyunuz. a) Şiirdeki altı çizili kelimelerin sözlük anlamlarından bazıları verilmiştir. Dizelerin bağlamından hareketle bu kelimelerin şiirde hangi anlamda kullanıldığını belirleyip aşağıdaki tabloda sözlük anlamlarının karşısında yer alan kutucuklara “X” ile işaretleyiniz. Kelime Sözlük Anlamı Batmak 1. Bir sıvının üstündeyken içine gömülmek. 2. İflas etmek. 3. Hoşa gitmeyen bir duruma uğramak. 4. Yıkılmak, egemenliği sona ermek. Issız 1. Kimse bulunmayan veya az kimse bulunan; yaban, kûhi, tenha. 2. Yalnız, kimsesi olmayan. Katmak 1. Bir şeyin içine, üstüne veya yanına, niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak için başka bir şey eklemek; vermek, zammetmek. 2. Bir araya getirmek. 3. Birlikte göndermek. Tatmak 1. Dil yardımıyla bir şeyin tadının nasıl olduğunu anlamak. 2. Bir şeyden az miktarda yemek veya içmek. 3. Bir şeyi duymak, hissetmek. b) Bir Yolcuya adlı şiire hâkim olan duyguyu yazınız. c) Bir Yolcuya adlı şiirin aşağıda verilen dizesinde bulunan edebî sanatın adını ve edebî sanatın dizeye kattığı anlamı yazınız. Dize Edebî Sanatın Adı Edebî Sanatın Dizeye Kattığı Anlam “Can veren Mehmed’in yattığı yerdir.” Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın Bu toprak, bir devrin battığı yerdir. Eğil de kulak ver, bu sessiz yığın Bir vatan kalbinin attığı yerdir. Bu ıssız, gölgesiz yolun sonunda Gördüğün bu tümsek Anadolu’nda, İstiklal uğrunda, namus yolunda Can veren Mehmed’in yattığı yerdir. Bu tümsek, koparken büyük zelzele, Son vatan parçası geçerken ele, Mehmed’in düşmanı boğduğu sele Mübarek kanını kattığı yerdir. Düşün ki, haşrolan kan, kemik, etin Yaptığı bu tümsek, amansız, çetin Bir harbin sonunda bütün milletin Hürriyet zevkini tattığı yerdir. Necmettin Halil Onan BİR YOLCUYAYAZILIYA HAZIRLANIYORUM (1. DÖNEM - 1. YAZILI) 2 ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ türk dili ve edebiyatı DERSI - 9. SINIF Aşağıdaki şiiri okuyunuz ve 2. soruyu şiirden hareketle cevaplayınız. DOSTLUĞUMUZ Dostluk dediğin güzel bir kitap Hava gibi Su gibi Ekmek gibi Vazgeçilmez bir tad Sonuna kadar dayanmak şart Dostluk dediğin eşsiz bir kitap Sevmediğin sayfaları varsa Atla Sayfayı kökünden yırtmak şart mı (…) Bedri Rahmi Eyüboğlu 2. Bedri Rahmi Eyüboğlu, şiirde dostluğu güzel bir kitaba benzetmiştir. Bu benzetmeden hareketle şairin dostluğa bakışını ve onu hangi değerlerle ilişkilendirdiğini şiirden örnekler vererek açıklayınız. 3. Aşağıdaki tabloda boş bırakılan yerleri doldurunuz. Sanatlar Güzel Sanatların Hangi Sınıfına Ait Olduğu Kullandığı Malzeme Edebiyat Dil Mermer, kil, bronz vb. Tiyatro Ritmik Dekor, kostüm vb. Fonetik/İşitsel Enstrüman, ses vb. Resim Boya, fırça vb.YAZILIYA HAZIRLANIYORUM (1. DÖNEM - 1. YAZILI) türk dili ve edebiyatı DERSI - 9. SINIF ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3 Aşağıdaki metni okuyunuz ve 4, 5, 6. soruları metinden hareketle cevaplayınız. 4. Dil Üstüne isimli denemenin konusunu, ana fikrini ve yazılış amacını yazınız. Konusu Ana fikri Yazılış amacı 5. a) Dil Üstüne isimli denemede kullanılan anlatım biçimini yazınız. b) Aşağıdaki kutucuklarda yer alan düşünceyi geliştirme yollarına okuduğunuz Dil Üstüne isimli metinden birer örnek cümle yazınız. Benzetme Karşılaştırma DİL ÜSTÜNE Düşünce ve sanat adamları sözleri ve yazılarıyla dile değer kazandırırlar. Bu işi, dile yenilikler getirmekten çok onu bükmek, olanaklarını çoğaltmak, gücünü artırmak yoluyla yaparlar. Yeni sözcükler getirmezler. Onları zenginleştirirler, anlamlarını ve kullanımlarını, sağlamlaştırır, derinleştirirler onlara alışılmamış bir çeşni verirler ama bunu da dört bir yanı düşünerek ustalıkla yaparlar. Zamanımızın yazarlarına bakınca herkesin harcı olmadığı anlaşılıyor bu işin. Herkes gibi konuşmayı küçümseyerek cüretli işlere girişiyorlar. Ama hünersizlik ve zevksizlik yüzünden yaya kalıyorlar. Ortaya bir sürü zoraki tuhaflıklar; soğuk, anlamsız yapmacıklar çıkarıyorlar, bunlar anlatılmak istenen şeyi yükseltecek yerde alçaltıyor. Yenilik oldu mu bayılıyorlar. İşe yarayıp yaramadığı umurlarında değil. Yeni bir sözcük kullanmak isteğiyle eskisini atıyorlar, çoğu kez de attıkları sözcük yenisinden daha kuvvetli, daha diri duruyor. Dilimizde zengin olanaklar görüyorum; ama onu pek az işlemişiz. Avda ve savaşta kullandığımız kaba dille neler yapılmaz; dilden bol bol sözcük alabiliriz. Konuşma dilinin deyimleri otlar gibi yer değiştirdikçe daha gürbüz, daha bereketli oluyor. Montaigne, DenemelerYAZILIYA HAZIRLANIYORUM (1. DÖNEM - 1. YAZILI) 4 ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSI - 9. SINIF 6. Dil Üstüne isimli denemede geçmişteki dil ustalarıyla günümüz yazarlarının hangi yönlerden karşılaştırıldığını yazınız. 7. SES Her taraf pırıl pırıl; Toz yağmuru, samandan. Rüyada bastırıldım, Ses geliyor ormandan… Süzülmüş ki, süzülmüş, Son kelime, harmandan; Altından bir anahtar, Ses geliyor ormandan... Benim bir bilmecem var, Daha girift zamandan. Çözülsene kördüğüm! Ses geliyor ormandan… Bu dizelerden hareketle betimleyici bir yazı yazınız. Değerlendirmede aşağıdaki kriterler dikkate alınacaktır. • Şiirin yapı ve temasını yansıtacak şekilde aktarılması • Metinde etkili bir betimleyici anlatım oluşturulması • Oluşturulan metnin en az beş cümleden oluşması • İfadelerin özgün bir üslupla kurgulanması • Metnin yazım ve noktalama kurallarına uyularak yazılması Arkalarda şehirler, Kıvılcımdan, dumandan, Hasretten daha ılık, Ses geliyor ormandan… Kaçın, kaçın kuytuya, Ahtan, oftan, amandan! Kafdağına giden yol, Ses geliyor ormandan… Bir yıldızdan münzevî Bir sahilsiz ummandan, Gariblere bir haber, Ses geliyor ormandan… Necip Fazıl Kısakürek, ÇileYAZILIYA HAZIRLANIYORUM (1. DÖNEM - 1. YAZILI) türk dili ve edebiyatı DERSI - 9. SINIF ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 5 SORU NO ÖĞRENME ÇIKTISI BECERİLER 1 TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme KB1.7. Belirleme KB2.16.Muhakeme (Akıl Yürütme) Becerisi KB2.10. Çıkarım Yapma Becerisi 2 TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme KB2.4. Çözümleme Becerisi KB2.14. Yorumlama Becerisi 3 TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme KB2.5. Sınıflandırma Becerisi 4 TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme KB2.4. Çözümleme Becerisi 5 TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme KB2.4. Çözümleme Becerisi KB2.10. Çıkarım Yapma Becerisi 6 TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme KB2.7. Karşılaştırma Becerisi 7 TDE4.1. Edebî söyleyişin inceliğini yansıtmak için paragraf düzeyindeki bir yazısında süreci yönetebilme TDE4.2. Edebî söyleyişin inceliğini yansıtan metinlerden edindiği söz varlığını kullanarak yazısına içerik oluşturabilme TDE4.3. Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulayabilme TDE4.4. Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısına yönelik değerlendirmelerini yansıtabilme KB1.3.Yazma KB2.15.Yansıtma Becerisi KB2.14.Yorumlama Becerisi PUANLAMA TABLOSU 1 2 3 4 5 6 7 TOPLAM 1.a 1.b 1.c 2.a 2.b 5.a 5.b 8 4 8 5 5 10 15 5 10 10 20 100YAZILIYA HAZIRLANIYORUM (1. DÖNEM - 1. YAZILI) 6 ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ türk dili ve edebiyatı DERSI - 9. SINIF ÇÖZÜMLER 1. a) Doğru Cevap: Kelime Sözlük Anlamı Batmak 1. Bir sıvının üstündeyken içine gömülmek. 2. İflas etmek. 3. Hoşa gitmeyen bir duruma uğramak. 4. Yıkılmak, egemenliği sona ermek. X (2 puan) Issız 1. Kimse bulunmayan veya az kimse bulunan; yaban, kûhi, tenha. X (2 puan) 2. Yalnız, kimsesi olmayan. Katmak 1. Bir şeyin içine, üstüne veya yanına, niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak için başka bir şey eklemek; vermek, zammetmek. X (2 puan) 2. Bir araya getirmek. 3. Birlikte göndermek. Tatmak 1. Dil yardımıyla bir şeyin tadının nasıl olduğunu anlamak. 2. Bir şeyden az miktarda yemek veya içmek. 3. Bir şeyi duymak, hissetmek. X (2 puan) b) doğru Cevap: Vatan Sevgisi, Vatanseverlik (4 puan) yanlış Cevap: Vatan sevgisi veya vatanseverlik kavramlarını içermeyen, soruyla ilgisiz ve boş cevaplar yanlış kabul edilecektir. c) Doğru Cevap: Dize Edebî Sanatın Adı Edebî Sanatın Dizeye Kattığı Anlam “Can veren Mehmed’in yattığı yerdir.” Mecazımürsel (Ad aktarması) (4 puan) Mehmed ifadesi, benzetme amacı güdülmeden şehit olan tüm askerler için kullanılmış, "yattığı yer" ifadesinde de "mezar" kastedilmiştir. (Bu iki cevaptan birinin yazılması doğru kabul edilecektir.) (4 puan) 2. yanlış Cevap: Soruyla ilgisiz ve boş cevaplar yanlış kabul edilecektir. a) doğru Cevap: Sabır, anlayış ve hoşgörü kavramlarını içeren (5 puan) ve bunları şiirden örneklerle destekleyen (5 puan) cevaplar doğru kabul edilecektir. Örnek doğru Cevap: Şair, dostluğu sadece güzel bir duygu olarak değil emek isteyen bir bağlılık olarak görmektedir. “Sonuna kadar dayanmak şart” dizesi, gerçek dostluğun zor zamanlarda bile devam etmesi gerektiğini anlatır. “Sevmediğin sayfaları varsa atla” dizesiyle ise şair, dostlukta hoşgörülü olmanın ve küçük kusurları affetmenin önemini vurgular. kısmi doğru Cevap: Yalnızca dostlukla ilişkilendirilen değerleri içeren, şiirden örneklerle desteklenmeyen cevaplar (5 puan) kısmi doğru cevap kabul edilecektir. yanlış cevap: Herhangi bir değerle ilişkilendirilmeyen, şiirden örnekler vermeyen, soruyla ilgisiz ve boş cevaplar yanlış kabul edilecektir.YAZILIYA HAZIRLANIYORUM (1. DÖNEM - 1. YAZILI) türk dili ve edebiyatı DERSI - 9. SINIF ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 7 3. Doğru Cevap: Sanatlar Güzel Sanatların Hangi Sınıfına Ait Olduğu Kullandığı Malzeme Edebiyat Fonetik / İşitsel (2 puan) Dil Heykel (2 puan) Görsel (2 puan) Mermer, kil, bronz vb. Tiyatro Ritmik Dekor, kostüm vb. Müzik (2 puan) Fonetik/İşitsel Enstrüman, ses vb. Resim Fonetik / İşitsel (2 puan) Boya, fırça vb. Yanlış Cevap: Güzel sanatı, güzel sanatın ait olduğu sınıfı doğru şekilde belirtmeyen, ilgisiz ve boş cevaplar yanlış kabul edilecektir. 4. Doğru Cevap: Konusu: Dilin zenginleştirilmesi, dilin doğru kullanımının önemi, çağdaş yazarların dil üzerindeki etkilerini vurgulayan (5 puan) cevaplar doğru kabul edilecektir. Ana fikri: Dilin mevcut olanaklarını ustalıkla ve derin anlamlar yükleyerek kullanmanın dili zenginleştirmenin yolu olduğunu vurgulayan (5 puan) cevaplar doğru kabul edilecektir. Yazılış amacı: Dilin zenginliklerini bilinçli kullanmanın dile değer kattığını, bu konuda okuyucuyu bilinçlendirdiğini vurgulayan (5 puan) cevaplar doğru kabul edilecektir. Örnek doğru Cevap: Konusu Dilin zenginleştirilmesi ve doğru kullanımının önemi, çağdaş yazarların dil üzerindeki etkileri Ana fikri Dili zenginleştirmenin yolu yeni kelimeler yaratmaktan ziyade mevcut dilin olanaklarını ustalıkla ve derin anlamlar yükleyerek kullanmaktır. Yazılış amacı Dile değer katmanın yolunun dilin zenginliklerini bilinçli kullanmaktan geçtiğini vurgulamak Yanlış Cevap: Metnin konusunu ana fikrini, yazılış amacını doğru şekilde ifade etmeyen, soruyla ilgisiz ve boş cevaplar yanlış kabul edilecektir.YAZILIYA HAZIRLANIYORUM (1. DÖNEM - 1. YAZILI) 8 ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ türk dili ve edebiyatı DERSI - 9. SINIF 5. a) doğru Cevap: Tartışmacı anlatım. (5 puan) yanlış Cevap: Tartışmacı anlatım dışındaki anlatım biçimlerini içeren, soruyla ilgisiz ve boş cevaplar yanlış kabul edilecektir. b) doğru Cevap: Benzetme Karşılaştırma "Konuşma dilinin deyimleri otlar gibi yer değişdirdikçe daha gürbüz, daha bereketli oluyor." (5 puan) • "Yeni bir sözcük kullanmak isteğiyle eskisini atıyorlar, çoğu kez de attıkları sözcük yenisinden daha kuvvetli, daha diri duruyor." • "Zamanımızın yazarlarına bakınca herkesin harcı olmadığı anlaşılıyor bu işin." (Bu iki örnekten herhangi biri için 5 puan) 6. doğru Cevap: Geçmişteki dil ustalarının ve günümüz yazarlarının dil anlayışını doğru şekilde açıklayan (6 puan), karşılaştırma yönünü açıkça belirleyen (2 puan), anlam bütünlüğünü sağlayan (2 puan) cevaplar doğru cevap kabul edilecektir. Örnek doğru Cevap: Yazar, geçmişteki düşünce ve sanat adamlarının dili ustalıkla kullanarak onun olanaklarını artırdığını, sözcüklerin anlamlarını derinleştirdiğini ve dile özgün bir çeşni kattığını belirtmektedir. Buna karşılık günümüz yazarlarının dili yeterince işlemeden herkes gibi konuşmayı küçümseyerek yapay ve anlamsız yeniliklere yöneldiğini, dilin gücünü zayıflattıklarını ifade etmektedir. Bu karşılaştırmada geçmişteki ustalar dili geliştirirken günümüz yazarları dili etkili kullanamamakta ve dili zenginleştirmek yerine onu sıradanlaştırmaktadır. Bu karşılaştırma, yazarın dile karşı sorumlu ve özenli bir yaklaşımı benimsediğini göstermektedir. kısmi doğru Cevap: Günümüz yazarlarına yönelik eleştirinin ifade edildiği (2 puan) ancak dil ustalarının dili nasıl geliştirdiğinin yeterince açıklanmadığı, karşılaştırma yönünün kısmen verildiği (1 puan) cevaplar kısmi doğru cevap kabul edilecektir. yanlış Cevap: Geçmişteki dil ustalarının ve günümüz yazarlarının dil anlayışını doğru şekilde açıklamayan, karşılaştırma yönünü belirtmeyen, metne dayalı bilgi sunmayan, ilgisiz ve boş cevaplar yanlış kabul edilecektir.YAZILIYA HAZIRLANIYORUM (1. DÖNEM - 1. YAZILI) TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSI - 9. SINIF ORTAÖĞRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 9 7. Doğru Cevap: Bu soruda öğrenciden doğrudan bir bilgi veya tanım istenmediği için tek bir “doğru” metin yoktur ancak tam puan alacak doğru bir cevap şu özellikleri taşımalıdır: Şehir hayatının karmaşasından kaçış; doğanın kucağında duyulan huzur verici, umut dolu bir sesin tasviri yapılmalıdır. “Altın sarısı saman tozları”, “puslu hava”, “karanlık orman”, “ılık ses”, “dumanlı şehirler” gibi görme ve işitme duyularına hitap eden kelime grupları kullanılmalıdır. Şiirdeki imgeler (Kafdağı, altından anahtar, kördüğüm,yıldız, sahilsiz umman) öğrencinin kendi cümleleriyle, düzyazının akışına uygun ve en az beş cümlelik bir kurguyla ifade edilmelidir. Yazım ve noktalama hatası bulunmamalıdır. Örnek Doğru Cevap: Saman tozlarının havada uçuştuğu, her yerin pırıl pırıl parladığı o rüya anında insanın ruhunu saran gizemli bir sessizlik başlar. Arkada bırakılan şehirler; kıvılcımların, kara dumanların ve boğucu bir karmaşanın içinde yavaş yavaş gözden kaybolur. Bütün bu boğucu hengâmenin ortasında insanların bitmek bilmeyen feryatlarından uzak, ormanın en derin kuytularından ılık bir ses yankılanır. Altından bir anahtar gibi uzanarak içimizdeki kördüğümleri çözen bu fısıltı, sanki Kafdağı’na giden o efsanevi yolun kapılarını aralamaktadır. Uçsuz bucaksız bir ummanın ortasındaki yalnız bir yıldızdan süzülüp gelen bu yankı, hayattan yorulmuş gariplerin yüreğine huzur dolu bir haber bırakır. Yanlış Cevap: İlgisiz, eksik ve değerlendirme yönergesindeki temel şartlardan hiçbirine uymayan cevaplar “yanlış cevap” kabul edilerek puanlanmayacaktır.