หนังสือเรียนวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา ป.2

หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน สุขศึกษาและพลศึกษา ๒ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ผู้เรียบเรียง ๑. ดร.สุพัชรินทร์ ปานอุทัย พย.บ., วท.ม., ปร.ด. ๒. นายกนกพล มณีนุษย์ วท.บ., วท.ม. ผู้ตรวจ ๑. ผศ.อภิลักษณ์ เทียนทอง ศศ.บ., วท.ม. ๒. นายปรัชญา สภาพงศ์ กศ.บ., วท.ม. ๓. นายไพรัช ปานอุทัย กศ.บ., กศ.ม. บรรณาธิการ ๑. นายยงค์ สันติภพ กศ.บ., วท.ม. ๒. นายสุพจน์ นุ้ยเจริญ ค.บ., ศษ.ม. �������� �2 ��������.indd 1 12/17/15 9:11:23 AMพิมพ์ครั้งที่ ๑ พ.ศ ๒๕๕๘ ISBN ๙๗๘-๙๗๔-๔๖๘-๙๕๒-๘ สงวนลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติ ข้อมูลทางบรรณานุกรมของหอสมุดแห่งชาติ หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน สุขศึกษาและพลศึกษา ๒ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ สุพัชรินทร์ ปานอุทัย. หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน สุขศึกษาและพลศึกษา ๒ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒. _ _ กรุงเทพฯ : ประสานมิตร, ๒๕๕๘. ๑๕๖ หน้า. ๑. สุขศึกษา _ _ การศึกษาและการสอน (ประถม ศึกษา) ๒. พลศึกษา _ _ การศึกษาและการสอน (ประถม ศึกษา). I. กนกพล มณีนุษย์, II. ชื่อเรื่อง. ๓๗๒.๓๗๐๔๔ พิมพ์ที่ บริษัท อีเกิ้ลไรท์ จำกัด ๑/๑๒ หมู่ที่ ๒ ซอยรามอินทรา ๘ ถนนรามอินทรา แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพฯ ๑๐๒๒๐ โทร. ๐-๒๙๗๑-๙๒๔๒ โทรสาร ๐-๒๕๕๒-๓๔๙๔ �������� �2 ��������.indd 2 12/17/15 9:11:26 AMกลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา หลักสูตรแกนกลางการศึกษา ขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ มีจุดมุ่งหมายสำคัญคือ สร้างเสริมให้ผู้เรียนคิดอย่าง มีวิจารณญาณ พิจารณาปัจจัยต่างๆ ที่ส่งผลต่อสุขภาพ รู้จักป้องกันและดูแลสุขภาพ ของตนเองอย่างถูกวิธี ลดภาวะที่เป็นโทษต่อสุขภาพ ทำให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี ลด ภาระสังคม มีทักษะชีวิตที่สมบูรณ์ สมดุล และมีคุณภาพ สามารถนำความรู้ไปใช้ใน ชีวิตประจำวันได้ถูกต้อง เหมาะสมทั้งของตนเองและผู้อื่น หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน สุขศึกษาและพลศึกษา ๒ ชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๒ กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษานี้ จัดทำโดยการวิเคราะห์ มาตรฐานการเรียนรู้ตัวชี้วัดชั้นปี และสาระการเรียนรู้แกนกลาง แล้วนำมาจัดทำเป็น สารบัญเนื้อหาละเอียด และหาความสัมพันธ์กับตัวชี้วัดชั้นปีและมาตรฐานการเรียนรู้ อีกครั้ง นอกจากนั้นเพื่อให้เหมาะสมกับสภาพจริง จึงได้พิจารณาสภาวการณ์ ทางการศึกษาของไทยปัจจุบันประกอบด้วยแล้วกำหนดรูปแบบหนังสือ จัดส่งให้ ผู้เชี่ยวชาญด้านหลักสูตรพิจารณาให้ความเห็นและปรับปรุงให้เหมาะสม จากนั้น จึงเรียบเรียงเนื้อหาตามสาระที่ปรับปรุงแล้ว สำหรับกลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ เน้นสาระและกิจกรรมเกี่ยวกับการรักษาสุขภาพของตัวเด็ก และการดำเนินชีวิต อย่างปลอดภัยในครอบครัว การเคลื่อนไหว การออกกำลังกาย และเกมต่างๆ เพื่อให้เด็กได้ออกกำลังกายที่เหมาะสมกับวัยอย่างมีความสุข ได้พัฒนาการคิด และนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง สำนักพิมพ์ประสานมิตรและผู้เรียบเรียงหวังเป็นอย่างยิ่งว่า หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน สุขศึกษาและพลศึกษา ๒ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ นี้ จะสามารถ พัฒนาผู้เรียนให้เป็นไปตามเป้าหมายของหลักสูตร มีสุขนิสัยที่ดี เห็นความสำคัญ และดูแลรักษาสุขภาพของตนเองจนเป็นนิสัยฝังแน่นติดตัวไปจนเติบใหญ่ได้เป็นอย่างดี คณะผู้จัดทำ คำนำ �������� �2 ��������.indd 3 12/17/15 9:11:29 AMสารบัญ หน้า หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑ ตัวของเรา........................................................................................๑ เรื่องที่ ๑ อวัยวะภายในของเรา...........................................................................................๒ เรื่องที่ ๒ ธรรมชาติของชีวิตมนุษย์..................................................................................๑๘ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๒ ชีวิตและครอบครัว........................................................................๓๑ เรื่องที่ ๑ สมาชิกในครอบครัว.........................................................................................๓๒ เรื่องที่ ๒ ความรู้เรื่องเพศ................................................................................................๓๙ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓ รู้ทันโรค ....................................................................................... ๔๖ เรื่องที่ ๑ การมีสุขภาพที่ดี...............................................................................................๔๗ เรื่องที่ ๒ กินดีมีประโยชน์และของใช้ของเล่นที่มีผลเสียต่อสุขภาพ..................................๕๕ เรื่องที่ ๓ โรคภัยไข้เจ็บ ....................................................................................................๖๓ เรื่องที่ ๔ การปฏิบัติตนเมื่อเจ็บป่วย................................................................................๗๖ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ ความปลอดภัยในชีวิต.................................................................. ๘๑ เรื่องที่ ๑ อุบัติเหตุจากการเดินทาง .................................................................................๘๒ เรื่องที่ ๒ ยาสามัญประจำบ้าน.........................................................................................๙๓ เรื่องที่ ๓ สารเสพติดและสารอันตรายใกล้ตัว................................................................๑๐๑ เรื่องที่ ๔ สัญลักษณ์และป้ายเตือนภัย........................................................................... ๑๑๔ เรื่องที่ ๕ อัคคีภัย.......................................................................................................... ๑๑๙ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ การเคลื่อนไหว การออกกำลังกายและเกม................................ ๑๒๗ เรื่องที่ ๑ การเคลื่อนไหวร่างกาย.................................................................................. ๑๒๘ เรื่องที่ ๒ เกมเบ็ดเตล็ดและกิจกรรมทางกาย.................................................................๑๓๖ เรื่องที่ ๓ การออกกำลังกายและเล่นเกม ...................................................................... ๑๔๒ บรรณานุกรม.................................................................................................................๑๕๑ �������� �2 ��������.indd 4 12/17/15 9:11:31 AMสุขศึกษาและพลศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ 1 อวัยวะภายในที่สำคัญของเรา ได้แก่ สมอง หัวใจ ตับ ไต ปอด กระเพาะอาหารและลำไส้ ๑. อวัยวะภายในของเรา ๒. ธรรมชาติของชีวิตมนุษย์ ๑. อธิบายลักษณะและหน้าที่ของ อวัยวะภายใน (พ ๑.๑ ป.๒/๑) ๒. อธิบายวิธีดูแลรักษาอวัยวะภายใน (พ ๑.๑ ป.๒/๒) ๓. อธิบายธรรมชาติของชีวิตมนุษย์ (พ ๑.๑ ป.๒/๓) อวัยวะในร่างกายล้วนมีความสำคัญต่อร่างกายเรามาก ถ้าการทำงานของอวัยวะใดอวัยวะหนึ่งทำงานไม่เป็นปกติก็จะ ทำให้สุขภาพร่างกายของคนนั้นอ่อนแอ เกิดการเจ็บป่วยและ อาจเสียชีวิตได้ดังนั้นเราจึงควรศึกษาเรียนรู้เกี่ยวกับลักษณะ หน้าที่และการดูและอวัยวะภายใน เพื่อที่จะให้ร่างกายมีการ เจริญเติบโตและพัฒนาการสมวัย �������� �2 1-3.indd 1 12/17/15 9:12:24 AM2 สุขศึกษาและพลศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ เรื่องที่ ๑ อวัยวะภายในของเรา อวัยวะภายใน อวัยวะภายในร่างกายของเรามีหน้าที่แตกต่างกันไปมี ความสำคัญต่อการดำรงชีวิต เป็นอย่างยิ่ง หากอวัยวะเหล่านั้นมี พัฒนาการที่ดีควบคู่ไปกับการเจริญเติบโตของร่างกาย เราจะมี สุขภาพดีอวัยวะภายใน มีการทำงานที่ประสานกันเพื่ีอให้เรา สามารถมีชีวิตอยู่ได้ปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ ในชีวิตประจำวันได้ ตามปกติทำให้การเจริญเติบโตและมีพัฒนาการอย่างสมวัย หากเราไม่มีอวัยวะภายในที่สำคัญ เช่น หัวใจ ไตหรือปอด เราจะมีชีวิตอยู่ได้อย่างไร ตับ ปอด ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ �������� �2 1-3.indd 2 12/17/15 9:12:27 AMสุขศึกษาและพลศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ 3 ๑. สมอง พัฒนาการของสมอง สมองเริ่มมีพัฒนาการตั้งแต่เป็นทารกในครรภ์มารดา และมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ดังนั้นควรมีการกระตุ้นการ ทำงานของสมองเพื่อให้เกิดการคิด การสร้างสรรค์สิ่งต่างๆ อยู่เสมอ สมอง สมอง อยู่ในกะโหลกศีรษะ มี ลักษณ ะกลมตามรูปศีรษ ะ มีสีเทา ประกอบด้วยเซลล์ ประสาทหลายชนิดมีหน้าที่ ในการควบคุมการเคลื่อนไหว ขอ งร่า งกายจดจำสิ่ งต่า งๆ ควบคุมการกระทำ และการ แสดงออก อารมณ์ ความรู้สึก และรักษาสมดุลของร่างกาย �������� �2 1-3.indd 3 12/17/15 9:12:28 AM4 สุขศึกษาและพลศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ การดูแลรักษาสมอง ๑. หมั่นใช้ความคิด อ่านหนังสือ หรือมีกิจกรรมต่างๆ เพื่อกระตุ้น การทำงานของสมอง ๒. รับประทานอาหารเช้าทุกวัน แ ล ะ รั บ ป ร ะ ท า น อ า ห า ร ที่ มี ประโยชน์ ให้ครบทั้ง ๕ หมู่ทุกวัน เพื่อให้สมองทำงานได้ฉับไว ๓. หลีกเลี่ยงการดื่มกาแฟ และเครื่องดื่มที่มีกาเฟอีน เช่น น้ำอัดลม เครื่องดื่มชูกำลัง เพราะอาจทำให้ใจสั่น ไม่มี สมาธิ อ่านหนังสือเป็นประจำ รับประทานอาหารครบทั้ง ๕ หมู่ ดื่มน้ำที่สะอาด การเล่นเกมที่ต้องใช้ความ คิดในการแก้ปัญหาช่วยพัฒนา สมองได้ดี �������� �2 4-6.indd 4 12/17/15 9:13:36 AMสุขศึกษาและพลศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ ๕ ๕. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และระมัดระวังในการเล่นหรือ ทำกิจกรรมต่างๆ ที่อาจทำให้ เกิดอันตรายต่อศีรษะได้ เช่น ห้อยโหนปนปายที่สูง อาจพลัดตกลงมาศีรษะกระแทกพื้น เป็นต้น ๔. นอนหลับพักผ่อนอย่างน้อย วันละ ๘ ชั่วโมง เพื่อให้ร่างกาย ได้พักผ่อน สมองผ่อนคลาย ๖. สวมหมวกนิรภัย เมื่อซ้อน จักรยานยนต์ คาดเข็มขัดนิรภัย เมื่อนั่งในรถยนต์ และหากเกิด อุบัติเหตุ หรือโดนกระแทกบริเวณ ศีรษะให้รีบบอกครูหรือผู้ปกครอง นอนหลับพักผ่อนใหเพียงพอ เมื่ อเกิดอุบัติเหตุใหบอกครูหรือผูปกครอง หัวใจ อยู่ในช่องอกบริเวณด้านซ้าย มีสีแดงคล้ำลักษณะดังภาพ เป็นอวัยวะ ที่มีความสำคัญ ในการดำรงชีวิต ทำหน้าที่ ในการสูบฉีดโลหิตหรือเลือดเพื่อไปเลี้ยง ส่วนต่างๆ ของร่างกาย หัวใจ ๒. หัวใจ ระมัดระวังการเล่น ครูครับผมวิ่ง ชนเสามาครับ �������� �2 4-6.indd 5 12/17/15 9:13:42 AM6 สุขศึกษาและพลศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ เราดื่นน้ำสะอาดดีกว่า กล้ามเนื้อของหัวใจมีความแข็งแรง มากในร่างกาย เพราะต้องทำหน้าที่ ในการ สูบฉีดโลหิตตลอดเวลา ตั้งแต่เกิดจน กระทั่งตาย พัฒนาการของหัวใจ หัวใจ เริ่มมีพัฒนาการตั้งแต่เป็นทารกในครรภ์มารดา เช่นเดียวกับอวัยวะภายในอื่นๆ เราสามารถฟังเสียงการเต้น ของหัวใจของน้องได้เมื่อคุณแม่ตั้งครรภ์ได้ประมาณ 3 เดือน หัวใจ เป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่อย่างต่อเนื่องตลอดเวลา ในการสูบฉีด โลหิตไปหล่อเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกาย การดูแลรักษาหัวใจ ๑. หมั่นออกกำลังกายทุกวัน เพื่อ ช่วยกระตุ้นให้หัวใจสามารถสูบ ฉีดโลหิตได้ดี มีความแข็งแรง ๒. หลีกเลี่ยงการดื่มกาแฟ และเครื่องดื่ม ที่มีส่วนผสมของกาเฟอีน เช่น น้ำอัดลม เครื่องดื่มชูกำลัง เป็นต้น เพราะมีผล กระตุ้นหัวใจ อาจทำให้หัวใจเต้นผิดปกติ ออกกำลังกายเป็นประจำ �������� �2 4-6.indd 6 12/17/15 9:13:45 AM