ชุดฝึกทักษะนาฏยศัพท์และภาษาท่า

นาฏยศ ัพย ์และภาษา ชุดฝึ กท ักษะ ช ั ้ นประถมศึ กษาปี ท ่ ี 4 นางสาวสนธ ิ ยา สั นทร ุ น ั ยค ำน ำ ชดุฝึกทกัษะ เรือ่ง นำฏยศพท์ ัภำษำท่ำ ชัน้ประถมศกึษำปีที ่ 4 มเีนือ้หำสำระ เกีย่วกบันำฏยศพท์ ัและภำษำท่ำเบือ้งตน้ ประกอบไปดว้ย ควำมหมำยของภำษำท่ำ ประเภทของภำษำท่ำ ควำมหมำยของนำฏยศัพท์และประเภทของนำฏยศัพท์กำรน ำ ภำษำท่ำทำงดน้นำฏศลิป์มำประดษิฐท์่ำรำ ประกอบเพลง กจิกรรมที ่ใชเ้สริมสร ้ำงทักษะ ควำมรูเ้รือ่ง นำฏยศพท์ ั และภำษำท่ำ โดยใช ้รูปแบบกำรจัดกำรเรียนรู ้แบบสืบเสำะหำ ควำมรู ้(5E) โดยนักเรยีนสำมำรถน ำชดุฝึกทกัษะกำรเรยีนรทู้ั ้งในหอ้งเรียน และนอก หอ้งเรยีนเพือ่ศกึษำเพิม่ เตมิไดด้ว้ยตนเองได้ ในกำรจัดท ำชุดฝึกทักษะกำรเรียนรู ้ส ำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดีจำกกกำร สนับสนุนสง่เสรมิจำก ผูอ้ ำนวยกำร ผูเ้ชีย่วชำญ คณะครูนักเรยีนโรงเรยนบ้ำนตะบอง ี “เจริญรำษฎรุ ์ทิศ” ผูจ้ดัท ำหวงัเป็นอย่ำงยิ ่งวำ่ ชดุฝึกฉบบันี ้มปีระโยชนต์อ่เพือ่ ใชง้ำนไม่ มำกก็น้อย จัดท ำโดย นำงสำวสนธิยำ สันทรุนัยสำรบัญ 01 02 03 04 05 06 สำระส ำคัญ วัตถุประสงค์กำรเรียนรู ้ สำระกำรเรียนรู ้ ระยะเวลำที ่ใช ้ กิจกรรมกำรเรียนรู ้ ขัน้ตอนกำรเรยีนรู้ นำฏยศัพท์ ภำษำท่ำ หัวข้อ หน้ำ 1 1 1 1 2 2 3 8ชุดฝึกทักษะ ภำษำท่ำ และนำฏยศัพท์เป็นศพัทท์ี ่ใชเ้กีย่วกบักำรบอกถึงลักษณะท่ำ ร ำ ที ่ใชใ้นกำรฝึกหดัเพือ่แสดงโขน ละคร เป็นคำ ที ่ใชใ้นวงกำรนำฏศิลป์ไทย สำมำรถสือ่ควำมหมำยเป็นกำรน ำท่ำทำงตำ่งๆ และสหีนำ้ทีม่อียตำมู่ ธรรมชำติของมนุษย์ในชีวิตประจ ำวันมำสร ้ำงสรรค ์ให้เป็ นท่ำทำงทำง นำฏศิลป์ไทย ทีม่หีนำ้ที ่แทนคำ พูดของผูแ้สดงถ่ำยทอดใหสอดคล้องกับ ้ จังหวะเพลงและกำรขับร ้อง ท ำใหผู้ช้มเขำ้ใจควำมหมำยทีผ่ ูแ้สดงตอ้งกำรสือ่ ควำมหมำยมำกขึน้ สำระส ำคัญ วัตถุประสงค์ 1. นักเรียนสำมำรถอธิบำยควำมหมำย ประเภทของนำฏยศัพท์และภำษำท่ำ ได้(K) 2. นักเรียนสำมำรถบอกควำมหมำย ประเภท และลักษณะของภำษำท่ำได้ 3. นักเรียนสำมำรถปฏิบัติท่ำนำฏยศัพท์และภำษำท่ำได้(P) 4. นักเรียนเห็นควำมส ำคัญของนำฏยศัพท์และภำษำท่ำในชีวิตประจ ำวัน มำกขึน้ (A) สำระกำรเรียนรู ้ กำรศึกษำทำงด้ำนนำฏศิลป์ไทย ไม่ว่ำจะเป็ นกำรแสดงโขน ละคร หรือ ระบ ำเบ็ดเตล็ดต่ำงๆก็ดีท่ำทำงทีผ่ ูแ้สดงแสดงออกมำนั ้นย่อมมีควำมหมำย เฉพำะ ยิ ่งหำกไดศ้กึษำอย่ำงดแีลว้อำจท ำใหเ้ขำ้ใจในเรือ่งกำรแสดงมำกยิ ่งขึน้ ทั ้งในตวัผูแ้สดงเอง และผูท้ีช่มกำรแสดงนั ้นๆ สิ ่งที ่ เขำ้มำประกอบเป็ นท่ำทำง นำฏศลิป์ไทยนั ้นก็คอืเรือ่งของภำษำท่ำและนำฏยศพัท์ น.1กิจกรรมกำรเรียนรู ้ 1.กำรสร ้ำงควำมสนใจ (Engagement) โดยผู้สอนควรสร ้ำงควำมสนใจ สร ้ำงควำมอยำกรู ้อยำกเห็น มกีำรตั ้ง ค ำถำมกระตุ้นให้ ผูเ้รยีนคดิดงึเอำคำ ตอบทีย่งัไม่ครอบคลมุสิ ่งทีผ่ ูเ้รยีนรหู้รอืแนวคดิหรอืเนือ้หำ 2.กำรส ำรวจและค้นหำ (Exploration) ส่งเสริมให้ผู้เรียนท ำงำนร่วมกัน กำรส ำรวจ ตรวจสอบ สังเกตและฟังกำรโต้ตอบกัน ระหว่ำงผู้เรียนกับผู้เรียน ท ำกำรซกัถำมเพือ่น ำไปสกู่ำรสำ รวจตรวจสอบของผู้เรียน และให้ เวลำผู้เรียนในกำรคิดข้อสงสัยตลอดจนปัญหำต่ำง ๆ และท ำหนำ้ที ่ใหค้ำ ปรกษำแก่ผู้เรียน ึ 3.กำรอธิบำยและลงข้อสรุป (Explanation) โดยผู้สอนส่งเสริมให้ผู้เรียนอธิบำยแนวคิด หรือให้ค ำจ ำกัดควำม ด้วยค ำพูดของผู้เรียน เอง ให้ผู้เรียนแสดงหลักฐำน ให้เหตุผลและอธิบำยให้กระจ่ำง ให้ผู้เรียนอธิบำย ให้ค ำจ ำกัด ควำมและ ชีบ้อกสว่นตำ่ง ๆ ในแผนภำพให้ผู้เรียนใช ้ประสบกำรณ์เดิมของตนเป็นพืน้ฐำนใน กำรอธิบำยแนวคิด 4.กำรขยำยควำมรู ้(Elaboration) โดยผูส้อนคำดหวงัใหผู้เ้รยีนไดใ้ชป้ระโยชนจ์ำกกำรชีบ้อก ส่วนประกอบต่ำง ๆ ใน แผนภำพคำ จำ กดัควำมและอธบิำยสิ ่งที ่ เรยีนรมู้ำแลว้ ส่งเสริมให้ผู้เรียนน ำสิ ่งทีผ่ ูเ้รยีนไดเ้รยีนรู้ ไปประยุกต์ใช ้หรือ ขยำยควำมรู ้และทักษะในสถำนกำรณ์ใหม่ ให้ผู้เรียนอธิบำยอย่ำงมี ควำมหมำย ใหผู้เ้รยีนอำ้งองิขอ้มูลทีม่อียพู่รอ้มทั ้งแสดง หลักฐำนและถำมค ำถำมผู้เรียนว่ำได้ เรียนรู ้อะไรบ้ำง หรือได้แนวคิดอะไร 5.กำรประเมินผล (Evaluation) โดยผู้สอนสังเกตผู้เรียนในกำรน ำแนวคิดและทักษะใหม่ไปประยุกต ์ใช ้ประเมิน ควำมรู ้และทักษะ ผู้เรียน หำหลกัฐำนที ่แสดงวำ่ผูเ้รยีนเปลีย่นควำมคดิหรอืพฤตกิรรมใหผู้เ้รยีนประเมินกำรเรียนรู ้และ ทักษะกระบวนกำรกลุ่ม ถำมค ำถำมปลำยเปิด กิจกรรมกำรเรียนรู ้โดยใช ้ชุดฝึก นำฏยศัพท์และภำษท่ำ โดยใช ้รูปแบบกำรสอนแบบ สืบเสำะหำควำมรู ้(5E) โดยมรีำยละเอยีดดงันี ้ ขัน้ตอนกำรเรยีนรู้ น.2นำฏยศัพท์ ศพัทท์ี ่ใชเ้กีย่วกบัลกัษณะท่ำรำ ที ่ใชใ้นกำรฝึกหดัเพือ่แสดงโขน ละคร เป็นคำ ที ่ใชใ้นวงกำรนำฏศลิป์ไทย สำมำรถสือ่ควำมหมำยกนัไดทุกฝ่ ำยในกำร ้ แสดงต่ำง ๆ “นำฏย” หมำยถึง เกีย่วกบักำรฟ้อนรำ เกีย่วกบักำรแสดงละคร “ศัพท์” หมำยถึง เสียง ค ำ คำ ยำกทีต่อ้งแปล เรือ่ง เมือน ำค ำสองค ำ่ มำรวมกัน ท ำใหไ้ดค้วำมหมำยขึน้มำ กำรศึกษำทำงด้ำนนำฏศิลป์ไทย ไม่ว่ำจะเป็ นกำรแสดงโขน ละครหรือ ระบ ำเบ็ดเตล็ดต่ำง ๆก็ดีท่ำทำงทีผ่ ูแ้สดงแสดงออกมำนั ้นยอมมีควำมหมำย ่ เฉพำะยิ ่งหำกไดศ้กึษำอย่ำงดแีลว้อำจท ำใหเ้ขำ้ใจในเรือ่งกำรแสดงมำกยิ ่งขึน้ ทั ้งในตวัผูแ้สดงเอง และผูท้ีช่มกำรแสดงนั ้นๆสิ ่งที ่ เขำ้มำประกอบเป็ นท่ำทำง นำฏศลิป์ไทยนั ้นก็คอืเรือ่งของนำฏยศพัท์ นำฏยศัพท์ 1 นำมศัพท์หมำยถึง ศพัทท์ี ่ เรยีกชือ่ท่ำรำ หรอืชือ่ท่ำทีบ่อกอำกำร กระทำ ของผูน้ั ้น เช่น เท้ำ ประเท้ำ ตบเท้ำ กระทุ้ง กะเทำะ จรดเท้ำ แตะเท้ำ ซอยวง จีบ สลับมือ คลำยมือ กรำยมือ ฉำยมือ ปำดมือ กระทบ กระดก ยก เท้ำ ก้ำวเท้ำ ขยัน่ เทำ้ ฉำยเท้ำ สะดุดเท้ำ รวมเท้ำ ยักตัว ตีไหล่ กล่อมไหล่ 2 กิริยำศัพท์หมำยถึง ศพัทท์ี ่ใชเ้รยีกในกำรปฏบิตั ิบอกอำกำรกิริยำ ประเภทของนำฏยศัพท์ น.3 กิยิยำศัพท์แบ่งออกได้เป็ น 2.1 ศัพท์เสริม เป็นศพัทท์ี ่ใชเ้รยีกเพือ่ปรบั ปรุงท่ำทให้ถูกต้องสวยงำม ี เช่น กันวง ลดวง ส่งมือ ดึงมือ หักข้อ หลบศอก เปิดคำง กดคำง ทรงตัว และ 2.2. ศพัทเ์สือ่ม หมำยถึง ศพัทท์ี ่ใชเ้รยีกชือ่ท่ำรำ หรอืท่วงทขีองผูร้ำ ที ่ ไม่ถูกต้องตำมมำตรฐำน เพือ่ ใหผู้้ร ำรู ้ตัวและแก้ไขท่ำทีของตนใหด้ขี ึน้ เช่น วงล้ำ วงคว ่ำวงเหยยีด วงหัก วงล้น คอดืม่ คำงไก่ ฟำดคอ เกร็งคอ หอบไหล่น.4 3 นำฏยศัพท์เบ็ดเตล็ด หมำยถึง ศัพท์ต่ำง ๆ ที ่ใชเ้รยีกใน นำฏศิลป์ นอกเหนือไปจำกนำมศัพท์และกิริยำศัพท์เช่น จีบยำว จบี สัน้ลักคอ เดินมือ เอียงทำงวง คืนตัว อ่อนเหลีย่ม เหลีย่มลำ่ง แม่ท่ำ ท่ำ-ทีขึนท่ำ้ยืนเข่ำ ทลำย ท่ำ นำยโรง พระใหญ่ - พระน้อย นำงกษัตริย์นำงตลำด ผู้เมียนำฏยศัพท์ กำรทอดล ำแขนออกใหโ้คง้คลำ้ยครึ ่งวงกลม นิ ้วมอืทั ้ง 4 เรียงชิด ติดกัน งอหัวแม่มือเข้ำหำฝ่ ำมือเล็กน้อย หันฝ่ ำมือออกนอกตัวหักข้อมือ ตั ้งขึน้ ไม่งอข้อศอกมำกเกินไป เพรำะจะท ำให้วงไม่สวยงำม ตั ้งวง วงบน วงกลำง วงล่ำง น.5นำฏยศัพท์ กำรใชน้ิ ้วมอืจรดเขำ้หำกนั โดยงอนิ ้วหวัแม่มอืเล็กนอย้ แล้ว ใช ้ ปลำยนิ ้วหวัแม่มอืจรดกบัขอ้ทีห่นึ ่งของนิ ้วชี ้ส่วน นิ ้วกลำง นิ ้วนำง นิ ้วกอ้ย กรีดออกไปให้ตึงคล้ำยพัด กำรจีบ ต้องหักข้อมือเข้ำหำท้องแขนเสมอ จีบ จบีคว ่ำ จีบหงำย จีบส่งหลัง น.6นำฏยศัพท์ กำรใช ้เท้ำ กำรประเท้ำ เป็นกำรย่อเขำ่ขำ้งที ่ เท้ำยืน รบัน ้ำหนัก สว่นเทำ้อกีขำ้งหนึ ่งวำง เหลือ่มขำ้งทีย่นื โดยวำงส้นเท้ำตดิพืน้ และใชจ้มูกเทำ้แตะพืน้ เบำๆแลว้ยกขึน้ ก้ำวเท้ำ ตัวพระก้ำวเท้ำไปด้ำนข้ำง ย่อ เข่ำลง และกันเข่ำออก ทิ ้งน ้ำหนักลงเท้ำ ขำ้งทีก่ำ้ว เท้ำอีกข้ำงไม่ต้องเปิดส้น นำง ก้ำวเท้ำไปด้ำนข้ำง ใหส้น้เทำ้ทีก้ำวอยู่่ เหนือเทำ้ขำ้งทีย่นืเล็กนอ้ย ทิ ้งน ้ำหนักตวั ลง เปิดส้นเท้ำหลังและหลบเข่ำ ก้ำวข้ำง ตัวพระให้ก้ำวเท้ำไป ด้ำนข้ำง ย่อเข่ำลง และกันเข่ำออก ทิ ้งน ้ำหนักลงเทำ้ขำ้งทีก้ำว่ เท้ำอีก ข้ำงไม่ต้องเปิดส้น ส่วนตัวนำงก้ำว เท้ำไปด้ำนข้ำง ใหส้น้เทำ้ทีก้ำวอยู่่ เหนือเทำ้ขำ้งทีย่นืเล็กนอ้ย ทิ ้ง น ้ำหนักตวัลง เปิดส้นเท้ำหลังและ หลบเข่ำตำม น.7