GreenSTEM Pre-COP31 İhtiyaç Analizi

1 GreenSTEM Pre-COP31 İhtiyaç Analizi Çalıştayı Analizi Raporu2 İçindekiler 1. Giriş........................................................................................................................................ 3 2. Yöntem................................................................................................................................... 3 2.1. Veri ve Analiz Yaklaşımı............................................................................................... 3 2.2. İhtiyaçların Tanımlanması ve Önceliklendirilmesi........................................................ 4 3. Tematik Bulgular....................................................................................................................4 3.1. Dışsal Baskılarla Yönlendirilen Dönüşüm ve Biçimsel Uyum...................................... 5 3.2. Kuramsal Bilgiden Uygulama Yetkinliğine Geçiş......................................................... 5 3.3. Teknik Üretim ile Değer Yaratma Arasındaki Kopukluk ...............................................6 3.4. Atık Değerlendirmede Değer Potansiyeli ve Kopuk Değer Zinciri................................6 3.5. Ekosistem Kaynaklarının Görünmezliği ve Eşgüdüm Eksikliği.................................... 6 3.6. Aileden Yükseköğretime Öğrenme Sürekliliğindeki Kopukluklar................................ 6 3.7. Öğrenci Çevresindeki Yetişkinlerin Öğrenme Gereksinimi...........................................6 3.8. Ders Dışı Öğrenmenin Tanınması ve Belge ile Yetkinlik Arasındaki Gerilim..............7 3.9. Yeşil Dönüşümün Eşitsiz Dağılan Maliyet ve Fırsatları................................................ 7 3.10. Kadınların Yeşil Ekonomiye Katılımında Yapısal Koşullar........................................ 7 4. İhtiyaç Analizi........................................................................................................................ 7 4.1. İhtiyaçların Genel Görünümü.........................................................................................7 4.2. Birinci Öncelikli İhtiyaçlar.............................................................................................9 4.3. Diğer İhtiyaçlar.............................................................................................................10 4.4. Politika ve Yetkinlik Çerçeveleriyle Uyum..................................................................11 4.5. Ek Veriyle Araştırılacak Konular................................................................................. 12 5. CBL Çerçevesinde Challenge Önerileri............................................................................... 12 6. Konsorsiyum Üyeleri İçin Soru Seti.....................................................................................14 6.1. Amaç ve Uygulama İlkeleri..........................................................................................14 6.2. Sorular...........................................................................................................................15 6.3. Raporlama, Analiz ve Ön Test......................................................................................18 7. Sınırlılıklar............................................................................................................................19 8. Sonuç ve Öneriler.................................................................................................................19 Kaynakça .................................................................................................................................. 193 1. Giriş Bu rapor, GreenSTEM (STEM Entrepreneurship for Green Circular Economy) projesi kapsamında düzenlenen Pre-COP31 İhtiyaç Analizi Çalıştayı’nın bulgularını sunmaktadır. Çalışmanın amacı, GreenSTEM alanlarında eğitim gören girişimci adaylarının yeşil dönüşüme uyumunu zorlaştıran ihtiyaçları paydaş bakışıyla belirlemek, bu ihtiyaçları Avrupa Yeşil Mutabakatı, EntreComp ve proje önerisiyle (GreenSTEM Proje Önerisi, 2025) ilişkilendirmek ve challenge temelli öğrenme (CBL) çerçevesinde eyleme dönüştürmektir. Rapor ayrıca, ihtiyaç analizinin Ukrayna ve İspanya’da endüstri kuruluşlarının temsilcileriyle sürdürülmesi için konsorsiyum üyelerine yönelik hazırlanan soru setini içermektedir. Bu raporda girişimci adayı, GreenSTEM alanlarında eğitim gören ve bu eğitimi yeni bir girişim, kurum içi girişimcilik ya da toplumsal girişim yoluyla yeşil veya döngüsel değer yaratmaya dönüştürme olasılığı taşıyan öğrenci ve genç araştırmacıları ifade eder. Uyum üç anlamda ele alınmıştır: politika yönelimi, yetkinlik gelişimi ve düzenleyici yükümlülük. Çalıştay masalarında akademisyenler, öğretmenler, sanayi ve hizmet sektörü temsilcileri, kamu destek kurumları, üretici örgütleri ve sivil toplum temsilcileri yer almış; girişimci adayları ayrı bir paydaş grubu olarak temsil edilmemiştir. Bu nedenle bulgular, girişimci adaylarına ilişkin paydaş değerlendirmeleri olarak okunmalıdır. 2. Yöntem 2.1. Veri ve Analiz Yaklaşımı Çalıştay, moderatörler eşliğinde yedi tematik masada yarı yapılandırılmış grup tartışmaları biçiminde yürütülmüştür. Masaların tartışma odağı ve katılımcı türleri Tablo 1’de verilmiştir. Masa tartışmalarının döküm metinleri konuşma sırası temelinde 1.020 segmente ayrılmış, diyalog bölümlerinde 75.091 sözcük analiz edilmiştir. Moderatör soruları ve özetleri katılımcı görüşü olarak sayılmamış; katılımcılar masa ve konuşmacı koduyla anonimleştirilmiş, alıntılarda katılımcı kodu, paydaş türü ve segment kimliği birlikte verilmiştir (örneğin M3- K04, üretici örgütü, M3-S0059). Tablo 1. Çalıştay masalarının tartışma odağı ve katılımcı türleri Masa Tartışmanın odağı Katılımcı türleri M1 Kurumda yeşil dönüşüm, işe alım ve yeşil beceriler; okulda ve üniversitede yeşil eğitim Akademisyen, öğretmen, il eğitim yönetimi, sanayi ve hizmet sektörü M2 Araştırmadan uygulamaya ve pazara geçiş, fikrî mülkiyet, destek ekosistemi, mezun yetkinlikleri Akademisyen, sanayi odası, atık sektörü, belediye, kalkınma ajansı, sivil toplum, öğrenci M3 Tarımsal ve hayvansal atıkların değerlendirilmesi; STEM eğitimi ve staj Sanayi, akademisyen, iş insanları derneği, tarımsal kalkınma kooperatifi, öğretmen, belediye M4 Sürdürülebilirlik raporlaması, veri ve AB düzenlemeleri Akademisyen, kalkınma ajansı, danışmanlık, lisansüstü öğrenci, mühendislik firması4 Masa Tartışmanın odağı Katılımcı türleri M5 Gıda kaybı ve israfı, yan ürünler, etiketleme ve gıda mevzuatı Akademisyen, gıda sanayi, il eğitim yönetimi, öğretmen M6 Disiplinler arası problem temelli öğrenme, değerlendirme, öğrenci çözümlerinin hakları, kademeler arası süreklilik Akademisyen ve eğitimciler M7 Yeşil ekonomi ve kadın girişimciliği, finansmana erişim, mentorluk Mali müşavirlik, iş insanları derneği, danışmanlık, kamu eğitim kurumu, kadın örgütleri, sivil toplum Veriler Braun ve Clarke’ın (2006, 2019, 2022) refleksif tematik analiz yaklaşımının altı aşamasıyla analiz edilmiştir: veriye aşinalık, kodlama, ilk temaların oluşturulması, temaların geliştirilmesi ve gözden geçirilmesi, temaların tanımlanması ve adlandırılması ve raporun yazımı. Bu yaklaşımda araştırmacının öznelliği bir analiz kaynağı olarak kabul edildiğinden kodlayıcılar arası uyum ve veri doygunluğu ölçütleri kullanılmamıştır. Araştırma ekibi veriyi üç disiplin merceğinden okumuştur: çalışma ekonomisi, sosyal politika ve toplumsal cinsiyet; STEM ve girişimcilik eğitimi; döngüsel ekonomi, yeşil girişimcilik ve politika. Kodlama iki geçişte yapılmış, ikinci geçişte sıra etkisini azaltmak için masalar ters sırada okunmuştur. Analiz 252 etkin kod üzerinden, her biri merkezi bir örgütleyici kavram etrafında kurulan on tema ve 45 alt temayla sonuçlanmıştır. Refleksif tematik analizde araştırmacının konumu yorumun kurucu bir parçasıdır (Braun ve Clarke, 2019). Analizi yürüten araştırmacıların GreenSTEM projesiyle kurumsal bağı bulunduğundan, proje ortağı kurumların temsilcilerinden gelen anlatılar bağımsız doğrulama olarak yorumlanmamış ve üç disiplin merceğinden yapılan okumalar ortak temalara geçilmeden önce birbiriyle karşılaştırılmıştır. 2.2. İhtiyaçların Tanımlanması ve Önceliklendirilmesi İhtiyaç, mevcut durum ile paydaşların tanımladığı istenen durum arasındaki açık olarak tanımlanmıştır (Witkin ve Altschuld, 1995; Altschuld ve Kumar, 2010). İhtiyaçlar temalardan türetilmiş ve üç düzeyde sınıflandırılmıştır: girişimci adayları ve öğrenciler (D1), eğitimciler, programlar ve kurumlar (D2), ekosistem, piyasa ve düzenleme koşulları (D3). Her ihtiyaç önem (A), veri dayanağı (B) ve projenin müdahale olanağı (C) bakımından tanımlı ölçütlere göre 1 (düşük) ile 3 (yüksek) arasında ayrı ayrı derecelendirilmiş, bu derecelerden toplam puan üretilmemiştir. Öncelik grupları önem ile müdahale olanağının birlikte okunmasıyla oluşturulmuş, veri dayanağı ayrıca raporlanmıştır. İhtiyaçlar ardından CBL’ye uygunluk bakımından elenmiş ve Avrupa Yeşil Mutabakatı (European Commission, 2019), EntreComp (Bacigalupo vd., 2016), tamamlayıcı çerçeve olarak GreenComp (Bianchi vd., 2022) ve proje bileşenleriyle eşleştirilmiştir. Bu çerçeveler kodlamada baştan kategori olarak kullanılmamış, eşleme ihtiyaçlar tanımlandıktan sonra yapılmıştır. 3. Tematik Bulgular Analizde on tema geliştirilmiştir. Temalar, paydaşların girişimci adaylarının yeşil dönüşüme katılımını bireysel bilgi eksikliğinden çok bilginin uygulamaya, fikrin değere ve var olan5 kaynakların erişime dönüşmediği halkalar üzerinden anlamlandırdığını göstermektedir. İlk dört tema dönüşümün itici güçlerini ve yetkinlik ile değer yaratma arasındaki kopuklukları, sonraki dört tema bu kopuklukları sürdüren ekosistem, öğrenme ve tanınma düzenini, son iki tema ise dönüşümün eşitsiz dağılan yüklerini ve kadınların katılımını ele almaktadır. Temaların bu üç analitik boyut altındaki örgütlenmesi Şekil 1’de gösterilmiştir. Şekil 1. Temaların analitik boyutlara göre örgütlenmesi 3.1. Dışsal Baskılarla Yönlendirilen Dönüşüm ve Biçimsel Uyum Paydaşlar yeşil dönüşümü firmada, kurumda ve hanede içsel bir yönelimden çok dışsal kaldıraçlarla ilerleyen bir süreç olarak anlatmaktadır: AB düzenlemeleri, ihracat müşterisi, tedarik zinciri, finans, ceza ve fiyat sinyali. Sanayi temsilcilerine göre yeşil tercih, ürünün yeterliliği ve fiyatı karşılandıktan sonra devreye girmekte, ihracatçı firmalarda ise bir zorunluluk olarak işlemektedir: “[...] Bu iki şartta mutabıksa yeşil etiketli olanı tercih eder. [...] İhracat yapan firmalar için ayrı bir konu; onlar mecburiyetten alıyor.” (M4-K06, sanayi, M4- S0035) Bu nedenle uyum çoğu zaman belge ve raporlama düzeyinde biçimsel kalmakta, yeşil beceri talebi beklenti düzeyinde durmakta ve dış baskı zayıfladığında dönüşüm de yavaşlamaktadır. Aynı mantık bireysel davranışta da görülmektedir: “Yurt dışında apartmanlarda atık odaları var, yanlış atana yaptırım uygulanıyor; insanlık dışsal motivasyonla hareket ediyor.” (M1-K03, öğretmen, M1-S0068) 3.2. Kuramsal Bilgiden Uygulama Yetkinliğine Geçiş Paydaşlara göre yeşil ve döngüsel yetkinlik sınıfta bilgi olarak başlamakta, ancak gerçek problem, staj ve iş başında uygulama ile tamamlanmaktadır. Sahayla temasın geç, kısa ve yapılandırılmamış olması mezunu bilen ama yapamayan bir konumda bırakmaktadır: “[...] ezberler, sınavda geçerli notu alır mezun olur ama bizde sanayiye geldiği zaman karşımıza ‘bunu nasıl yapacağım, onu nasıl yapacağım’ tutuşuyor yani.” (M3-K03, sanayi, M3-S0084) İşverenlerin bu nedenle hazır beceriden çok öğrenme isteği aradığı belirtilmiştir: “Kişinin6 gelişime açık olması, öğrenmeye açık olması bizim için şeyden daha önemli.” (M5-K02, sanayi, M5-S0234) Stajın bir köprü mü yoksa formalite mi olduğu da tartışılmıştır. 3.3. Teknik Üretim ile Değer Yaratma Arasındaki Kopukluk Yeşil girişim fırsatlarının görüldüğü ve teknik fikir üretilebildiği, ancak öğrencilerin ve yeni girişimcilerin bu fikirleri ürüne, pazara ve sürdürülebilir işe dönüştüren halkalarda desteksiz kaldığı anlatılmaktadır. Eksik halkalar ürünü görme ve anlatma, iş ve finans bilgisi, fikrî mülkiyet, kuruluş sonrası ilk dönem, öz yeterlik ve rehberlik ile kurum içinde fikri sahiplenecek yönetici olarak tanımlanmıştır: “Fikirlerini sentezlemeyi, o fikri sunmayı öğrenmeleri gerekiyor.” (M2-K02, akademisyen, M2-S0034) Destek kurumlarının deneyimi de teknik bilginin tek başına yetmediğine işaret etmektedir: “İşi teknik olarak bilmek bir kısmı olayın. [...] İşte müşteriye gidip ürünü almaya ikna etmesi var, pazarlaması var.” (M2-K05, kamu destek kurumu, M2-S0053) Girişimciliğin her öğrenci için hedef olup olmadığı da tartışılmıştır. 3.4. Atık Değerlendirmede Değer Potansiyeli ve Kopuk Değer Zinciri Tarımsal, hayvansal ve gıda kaynaklı atıklar ithal girdilerin yerini alabilecek ve katma değerli ürüne dönüşebilecek kaynaklar olarak görülmektedir. Ancak bu değer toplama ve lojistik, ham madde sürekliliği, analiz kapasitesi, pazar ve talep ile üreticiye gelir olarak yansıma halkalarında kopmaktadır: “Sonuçta bir tesis kurulduğunda tesisin devam edebilmesi için ham maddenin olması lazım.” (M3-K04, üretici örgütü, M3-S0059) Toplama halkasındaki zayıflık, dış alıcıların izlenebilirlik beklentisiyle de karşı karşıya gelmektedir: “Hani bununla ilgili şirketler kuruluyor fakat Avrupa Birliği’nden de fabrikalara geldikleri zaman şunu görüyorlar: ‘Türkiye’de bu atıklar nasıl toplanıyor?’” (M3-K01, sanayi, M3-S0055) Büyük gıda sanayisinde yan ürün zincirinin işlediğine ilişkin karşıt örnekler, sorunun ölçekle bağlantılı olduğunu düşündürmektedir. 3.5. Ekosistem Kaynaklarının Görünmezliği ve Eşgüdüm Eksikliği Destek programlarının, laboratuvar altyapısının, uzmanlığın ve çözüm sağlayıcıların bölgede var olduğu, ancak aktörler arasında görünmediği ve dolaşmadığı anlatılmaktadır. İş birliği kurumsal bir arayüz yerine kişisel tanışıklığa ve tek tek aktörlerin inisiyatifine kalmakta, toplantılar karar ve süreklilik üretmemektedir: “Üreticinin bir üst tarafta ne sanayicilerle, ne sivil toplum kuruluşlarıyla, ne bilimle, üniversiteyle ilişkisi var.” (M3-K04, üretici örgütü, M3-S0085) 3.6. Aileden Yükseköğretime Öğrenme Sürekliliğindeki Kopukluklar Çevre ve döngüsellik yetkinliği aileden ve okul öncesinden yükseköğretime uzanan, kademeler boyunca süreklilik gerektiren bir zincir olarak düşünülmektedir. Kademeler arasındaki kopukluklar ve bir önceki kazanımı sürdürecek yapının eksikliği kazanımları zayıflatmakta, okuldaki STEM çalışmaları büyük ölçüde öğretmenin kişisel emeğine dayanmaktadır: “Su temizleme, suyun mesela içerisindeki bakterileri falan ölçmek için ben kendim kit aldım sınıfta.” (M3-K05, öğretmen, M3-S0110) 3.7. Öğrenci Çevresindeki Yetişkinlerin Öğrenme Gereksinimi Öğrencinin kazandığı yeşil ve girişimci yetkinliğin, onu yönetecek, eğitecek, istihdam edecek ve onunla birlikte üretecek yetişkinler öğrenmedikçe uygulamaya dönüşmediği anlatılmaktadır. Öğrenme ihtiyacı bu nedenle yöneticiye, öğretim elemanına, öğretmene,7 çalışana, üreticiye, aileye ve tüketiciye kadar genişlemektedir. Kurum içindeki kuşak ve hiyerarşi farkı da bu örüntünün parçasıdır: “Bunu bizim o yaşça büyük profesörlere götürememiş, dalga geçileceğini düşünmüş.” (M1-K01, akademisyen, M1-S0015) 3.8. Ders Dışı Öğrenmenin Tanınması ve Belge ile Yetkinlik Arasındaki Gerilim Not dışındaki öğrenmenin (proje, topluluk, kısa eğitim) işverene ve kurumlara görünmediği, katılımın büyük ölçüde not, belge ve ödül gibi dışsal teşviklere bağlı olduğu ve değerlendirme kapasitesinin sınırlı kaldığı anlatılmaktadır. Paydaşlar öğrenmeyi görünür kılacak araçlar ararken belgenin tek başına yetkinlik anlamına gelmediği uyarısını da korumaktadır: “Bazı adaylar ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi sertifikası almış olarak geliyor ama içeriğini sorduğumuzda hiçbir şey hatırlamıyor.” (M1-K04, özel sektör, M1-S0042) 3.9. Yeşil Dönüşümün Eşitsiz Dağılan Maliyet ve Fırsatları Yeşil dönüşümün maliyetinin ve fırsatlarının ülkeler, işletme ölçekleri, sınıflar, kır ile kent ve üniversiteler arasında eşitsiz dağıldığı anlatılmaktadır. Büyük kirleticilerin denetlenmediği ve küçük aktörlerin yükü taşıdığı bir düzende bireysel ve yerel çaba anlamsız görünmekte, öğrenme ve iş fırsatlarına erişim ağlara, kuruma ve bölgeye bağlı kalmaktadır: “[...] batıdan doğuya doğru gidildiği zaman bu bilgiler ne yazık ki çok seyrekleşerek ilerliyor.” (M7-K03, özel sektör, M7-S0034) 3.10. Kadınların Yeşil Ekonomiye Katılımında Yapısal Koşullar Kadınların yeşil ekonomide çalışma ve girişimcilik yoluyla yer alması bireysel yetersizlikten çok yapısal düzenlemeler üzerinden anlamlandırılmaktadır: bakım yükünün paylaşımı, erkek egemen ağlar ve karar organları, finansmana erişim ve kurumsal dilin erişilebilirliği. Karar organlarına erişimdeki engel, biçimsel temsil ile gerçek yetki arasındaki farkla da anlatılmıştır: “[...] pozitif ayrımcılık başlığı altında [...] unvan verilmiş ama yetki verilmemiş pozisyonlar var.” (M7-K03, özel sektör, M7-S0118) Yeşil dönüşüm yeni sektörlere giriş fırsatı olarak görülmekle birlikte bu fırsatın düzeye göre farklılaşan, yerel ve sürekli destek gerektirdiği vurgulanmıştır. Engellerin kadınlara özgü olup olmadığı ise tartışmalıdır: “Finansal erişimle ilgili sadece kadınların değil, erkeklerin de problemi var.” (M7-K01, sivil toplum, M7-S0047) 4. İhtiyaç Analizi 4.1. İhtiyaçların Genel Görünümü Temalardan 28 ihtiyaç tanımlanmıştır. Birincil düzeye göre 6 ihtiyaç girişimci adayları ve öğrenciler (D1), 7 ihtiyaç eğitimciler ve kurumlar (D2), 15 ihtiyaç ise ekosistem ve sistem koşulları (D3) düzeyindedir. Bu dağılım, paydaşların girişimci adaylarına ilişkin açıkları büyük ölçüde onları çevreleyen kurumsal ve sistemik koşullar üzerinden anlamlandırdığına işaret etmektedir. İhtiyaçlar beş öncelik grubunda toplanmıştır (Tablo 2): önemi yüksek ve proje bileşenleriyle doğrudan karşılanabilir (I); önemi yüksek, proje kısmen etkileyebilir (II); orta önemde, doğrudan karşılanabilir (III); orta önemde, kısmen etkilenebilir (IV); proje kapsamı dışında, izleme ve savunuculuk gerektiren (V). Tablo 2. İhtiyaçlar, derecelendirmeler ve öncelik grupları Kod İhtiyaç Düzey A B C CBL Grup IH06 Yeşil ve döngüsel bilginin uygulama ve hesaplamaya dönüşmesi D1 3 2 3 1 I8 Kod İhtiyaç Düzey A B C CBL Grup IH09 Teknik çıktıyı ürün, pazar ve iş modeline dönüştürme D1 3 2 3 1 I IH11 Öğrenci projelerinde ve üniversite ile sanayi iş birliğinde hak, gizlilik ve pay düzenlemeleri D2 3 1 3 3 I IH13 Erken aşama girişimler için bütünleşik destek ve ilk dönem D3 3 2 3 3 I IH18 Mevcut destek ve altyapının görünürlüğü, erişilebilirliği ve eşleştirme D2 3 3 3 2 I IH22 Eğitimcilerin PBL ve CBL yürütme, değerlendirme ve yeşil içerik kapasitesi D2 3 2 3 3 I IH07 Stajın yapılandırılmış öğrenme deneyimi olması D3 3 3 2 2 II IH15 Atık değer zincirinin toplama, lojistik, ölçek ve analiz halkaları D3 3 3 2 2 II IH17 Değerin üreticiye yansıması ve küçük üretici kapasitesi D3 3 2 2 2 II IH25 Öğrenme ve iş fırsatlarına erişimde eşitsizlik D3 3 2 2 3 II IH27 Kadınların yeşil ekonomiye katılımında yapısal engeller D3 3 2 2 3 II IH02 Veri, ölçüm ve raporlama yetkinliği D1 2 2 3 1 III IH05 Atık ve israf davranışında bilinç ile davranış arasındaki açık D3 2 2 3 1 III IH10 Öğrencilerin fikrî mülkiyet farkındalığı D1 2 1 3 2 III IH12 Fırsat görme ve risk almada öz yeterlik; rehberliğe erişim D1 2 1 3 2 III IH16 Atık ve yan ürün için pazar, talep ve alıcı bilgisi D1 2 2 3 1 III IH20 Yükseköğretim programlarında sürdürülebilirlik içeriğinin yeri, kapsamı ve güncelliği D2 2 3 3 3 III IH24 Not dışı öğrenmenin görünürlüğü ve tanınması; katılımın dışsal teşvike bağımlılığı D2 2 2 3 3 III IH28 Kadın girişimcilere yönelik desteğin düzeye göre farklılaşması ve sürekliliği D2 2 2 3 2 III9 Kod İhtiyaç Düzey A B C CBL Grup IH01 Yeşil yetkinliğin işgücü piyasasındaki karşılığının belirsizliği D3 2 2 2 2 IV IH03 Firmalarda veri izlenebilirliği ve standart ölçüm tanımları D3 2 2 2 2 IV IH08 Uygulama altyapısı ve ortak çalışma alanları D3 2 2 2 3 IV IH14 Kurum içinde değer yaratma: yönetimin fikir değerlendirme kapasitesi D2 2 2 2 2 IV IH19 Paydaş süreçlerinin sürekliliği ve desteklerin izlenmesi D3 2 2 2 3 IV IH23 Öğrenci dışındaki öğrenenler için kısa, erişilebilir ve belgelendirilebilir öğrenme D3 2 2 2 2 IV IH04 Mevzuatın uygulanması, tutarlılığı ve küçük aktörler için anlaşılırlığı D3 3 3 1 2 V IH21 Kademeler arası süreklilik ve okul ile üniversite arasındaki geçiş D3 2 3 1 2 V IH26 Dönüşüm yükünün küçük aktörler ve kırılgan gruplar arasındaki dağılımı D3 3 2 1 3 V Not. Düzey: D1 girişimci adayları ve öğrenciler, D2 eğitimciler ve kurumlar, D3 ekosistem ve sistem koşulları. A: önem; B: veri dayanağı; C: projenin müdahale olanağı (3 yüksek, 2 orta, 1 düşük). CBL: 1 doğrudan elverişli, 2 sınırlı alt problemle uygun, 3 CBL dışında, kurumsal eylem gerektirir. 4.2. Birinci Öncelikli İhtiyaçlar Önemi yüksek ve GreenSTEM bileşenleriyle doğrudan karşılanabilecek altı ihtiyaç, eğitim modülleri, CBL, hızlandırıcı ve ekosistem bileşenlerinin tasarımında öncelikle ele alınmalıdır. Bilginin uygulama ve hesaplamaya dönüşmesi (IH06). Birden çok masada ve farklı paydaş türlerince ayrıntılı örneklerle dile getirilen bu açık, yeşil ve döngüsel içeriğin farkındalık ve teori düzeyinde kalmasıdır. Mezunların gerçek üretim ve hizmet süreçlerinde kayıp ve maliyet hesaplayamadığı, temel kavramları karıştırdığı, mevzuatı ve atığı tanımadığı ve bu nedenle eğitim yükünün işverene kaldığı anlatılmıştır. Bazı sektörlerde yeni çalışanların zorlanmadığı ve kavramsal temelin okulda verilmesi gerektiği yönündeki görüşler de kaydedilmiştir. Bu ihtiyaç, gerçek işletme verisiyle çalışan, ölçüm ve hesaplama içeren modül uygulamaları ve CBL ile doğrudan karşılanabilir (CH01, CH09). Teknik çıktıyı ürün, pazar ve iş modeline dönüştürme (IH09). Mühendislik ve fen öğrencilerinin teknik fikir üretebildiği, ancak ürettiklerini ürün ve iş fikri olarak görmekte, anlatmakta ve ticarileştirmekte zorlandığı anlatılmıştır. Fikri sentezleme ve sunma, pazar analizi, maliyet, finans ve muhasebe bilgisi lisans eğitiminde eksik görülmektedir. Bu açık EntreComp’taki fırsatları görme, fikirlere değer biçme ve finansal ve ekonomik okuryazarlık yetkinlikleriyle doğrudan ilişkilidir. Girişimciliğin her öğrenci için hedef olmadığı görüşü,10 desteğin girişim kurmaya yönelenler ile kurum içinde değer yaratacak olanlar için farklılaştırılması gerektiğini düşündürmektedir. Modül 1, CBL ve WP5 hızlandırıcısı bu ihtiyaca doğrudan yanıt verebilir (CH03). Öğrenci projelerinde hak, gizlilik ve pay düzenlemeleri (IH11). Sektör problemleriyle yürütülen öğrenci projelerinde öğrencinin, üniversitenin ve işletmenin hak, gizlilik ve sorumluluklarının baştan tanımlanmadığı; öğrencinin emeğini portfolyosunda gösterme, gelir ve patent payı gibi haklarının belirsiz kaldığı ve hak paylaşımı anlaşmazlıklarının iş birliklerini durdurabildiği anlatılmıştır. Veri dayanağı tek masayla sınırlıdır; ancak proje önerisinin fikrî mülkiyet stratejisinde öğrenci çözümlerine ilişkin bir hüküm bulunmaması bu ihtiyacın önemini artırmaktadır. Sanayi ortaklarıyla yürütülecek her challenge için hak, gizlilik ve katkı paylarını düzenleyen standart bir şablon, CBL’nin güvenle uygulanabilmesinin ön koşuludur. Erken aşama girişimler için bütünleşik destek (IH13). Erken aşama yeşil girişimlerin eğitim, danışmanlık, mentorluk ve tamamlayıcı finansmana birlikte erişemediğinde, katılımcıların “ölüm vadisi” olarak adlandırdığı ilk dönemde kapandığı anlatılmıştır. Kuruluş sonrası ilk altı ay ile bir yılın kritik olduğu ve yalnızca finansmanın yetmediği vurgulanmıştır. Bu anlatıların bir bölümü proje ortağı kurumların temsilcilerinden geldiğinden bağımsız doğrulama olarak okunmamalıdır. WP5 kapsamındaki Green Start-up Accelerator’ın ilk dönem izleme ve mentorluğu kapsayacak biçimde tasarlanması önerilir. Destek ve altyapının görünürlüğü ve eşleştirme (IH18). Önem, veri dayanağı ve müdahale olanağı ölçütlerinin üçünde de en yüksek dereceyi alan tek ihtiyaçtır. Bölgede destek programları, teknopark kuluçka ve hızlandırma programları, laboratuvar altyapısı ve uzmanlık bulunmakla birlikte bunların işletmeler, üreticiler ve öğrenciler tarafından bilinmediği; iş birliğinin kurumsal bir arayüz yerine kişisel tanışıklığa kaldığı anlatılmıştır. Paydaşların beklentisi, desteklerin görünür olduğu, tek noktadan erişimin ve eşleştirme mekanizmasının bulunduğu bir ekosistemdir. WP6 kapsamındaki ekosistem haritalaması ve WP2 kapsamında Sakarya Üniversitesi bünyesinde kurulacak Cross-Faculty Circular Economy Innovation Platform bu ihtiyaca doğrudan yanıt verebilir (CH06). Eğitimcilerin PBL ve CBL yürütme ve değerlendirme kapasitesi (IH22). CBL ve proje temelli öğrenmenin niteliği onu yürütecek eğitimcilerin kapasitesine bağlıdır. Öğretim elemanlarının ölçme ve değerlendirme yetkinliğinin sınırlı olduğu, rubriklerin kazanım odaklı ve etkinliğe özgü hazırlanması gerektiği, akran değerlendirmesinde yanlılık görüldüğü ve öğretmenlerin yeşil içeriği derslerine yerleştirmede desteğe ihtiyaç duyduğu anlatılmıştır. Okul düzeyinde Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile olumlu bir dönüşüm yaşandığı görüşü de dile getirilmiştir. Bu ihtiyaç, WP4 eğitici eğitiminin bir değerlendirme rubrik bankası ve uygulama desteğiyle birlikte tasarlanmasını gerektirir. 4.3. Diğer İhtiyaçlar İkinci öncelik grubu, önemi yüksek olmakla birlikte projenin ancak kısmen etkileyebileceği beş ihtiyaçtan oluşmaktadır. Stajın yapılandırılmış bir öğrenme deneyimi olması (IH07) ihtiyacında kısa ve biçimsel stajlar, erişimin kişisel bağlantılara bağlı olması ve işletmeler açısından maliyet, iş sağlığı ve güvenliği riski ve bilgi sızıntısı kaygısı anlatılmıştır; işletmeyle yürütülen yapılandırılmış saha projeleri bu işlevin bir bölümünü üstlenebilir. Atık değer zincirinin toplama, lojistik, ölçek ve analiz halkaları (IH15) ile değerin üreticiye